شده است . مواردى كه ضرورى دين شناخته مىشود ، امورى است از قبيل توحيد ، نبوت ، خاتميت ، پيامبرى محمد صلى الله عليه و آله ، روز قيامت و حساب و جزا و بهشت و دوزخ كه منكر آن تكفير مىشود ، هيچ مسلمانى در جهل به اين امور معذور نيست مگر آن‌كه به تازگى وارد اسلام شده باشد كه تا زمان آموزش اين اصول ، عذر او موجّه است . در حديث آمده : « إذا قال الرجل لأخيه يا كافر فقد باء بها أحدهما » ؛ « 1 » و چنين نسبتى را تنها كسى مىتواند بدهد كه ورود و خروج كفر و مرز بين كفر و ايمان را در شريعت نورانى اسلام بشناسد . پس براى هر فردى جايز نيست كه در اين ميدان قدم نهد و با وهم و گمان و بدون اثبات و يقين و علم استوار حكم به تكفير دهد و اگر چنين شود ، دامنهء تكفير گسترده مىگردد و جز اندكى مسلمان بر زمين باقى نخواهد ماند . همچنان‌كه جايز نيست تا زمانى كه فرد ايمان دارد و به شهادتين اقرار مىكند به مجرد ارتكاب گناه به او نسبت كفر داد كه در حديث از « انس » آمده است : « ثلاث من اصل

--> ( 1 ) . بخارى ، عن ابىهريرة ؛ هرگاه فردى برادر خويش را كافر خطاب‌كند ، يكى از آن‌دو به عقوبت آن بدى دچار خواهد شد . ( اگر حقيقتاً كافر باشد به عقوبت كفرش و اگر نباشد فردى كه او را چنين خطاب كرده است به عقوبت اين اتهام دچار خواهد شد . )