من بكى على الحسين او أبكى « 1 » وجبت له الجنّة معنى آنست كه : هر كس كه بر حسين ابن على عليه السّلام بگريد يا كسى را بر وى بگرياند واجبست او را بهشت ؛ تا هم علما داخل باشند و هم مستمعان ردّا على النّواصب و الخوارج . و شيعه بدين جزع و فزع مخصوص نيستند در همهء بلاد اصحاب شافعى و بلاد اصحاب بو حنيفه فحول علما چون محمّد منصور ، و امير عبّادى ، و خواجه على غزنوى ، و صدر خجندى ، و ابو منصور ماشاده ، و مجد « 2 » ، همدانى ، و خواجه بو نصر هسنجانى ، و شيخ بو الفضائل مشّاط ، و ابو منصور حفده ، و قاضى ساوه ، و سمعانيان ، و خواجه ابو المعالى جوينى « 3 » و نزارى « 4 » و علماء رفته و باقيان « 5 » از فريقين در موسم عاشورا اين تعزيت با جزع و نوحه و زارى داشته‌اند و بر شهداء كربلا گريسته و اين معنى از آفتاب ظاهرترست و گر خواجه انتقالى را بابت نيست « 6 » بايد كه بولايت لرستان « 7 » و خارجيان « 8 » شود « 9 » كه اين سنّت آنجا بدعت دانند كه بر على و حسين لعنت كنند و بر معاويه و يزيد صلوات « 10 » فرستند اگر نه در بلاد اسلام اگر كور و كر نيست مىشنود و مىبيند كه حنيفى و سنّى و شيعى آن تعزيت دارند . و آنچه « تعزيت عمر و بو بكر و عثمان ندارند » از آنست كه ظلم اينجا صريحتر است و شهادت اينجا بليغتر است و اخبار واردست و گر خواجه بر عثمان نوحه نكند از آن نكند كه كشندگان او مهاجر و انصارند اينجا كشندگان حسين مروانى و سفيانى و اموىاند شيعت دليرتر باشند . و حديث آنچه « زنان و مردان بهم بر شده باشند « 11 » » .

--> ( 1 ) - در نسخ : « تباكى » و بقرينهء ترجمه تصحيح شد و براى ملاحظهء نصّ حديث وارد رجوع شود بتعليقهء 214 . ( 2 ) - م ب ح د : « محمد » . ( 3 ) - براى شرح حال اين علما رجوع شود بتعليقهء 215 . ( 4 ) - ع : « نرارى » ب م ن : « نزارى » ح د : « شرارى » . ( 5 ) - ع م ب : « باقيات » ح د : « باقى » و تصحيح قياسى است . ( 6 ) - م ب : « باور نيست » ح د : « ناخوش است » در آنندراج گفته : « بابت بفتح با و سكون فوقانى لايقى و سزاوارى و بمعنى لايق و سزاوار نيز آمده ( تا آخر كلام او ) » . ( 7 ) - م : « بت‌پرستان » ح د : « كردستان » . ( 8 ) - ح د : « و خوارج » . ( 9 ) - م ب : « رود » ح د : « برود » . ( 10 ) - ع : « صلوة » . ( 11 ) - ح د : « بهم آميخته باشند » و وجود « بر » در عبارت متن كه نصّ صريح سه نسخهء ع م ب است در « بر شده باشند » دليل است بر اينكه اين كلمه كه در سابق در عبارت معترض به صورت « ور » در « ور شده باشند » بود درست است زيرا در برهان قاطع بعد از ذكر معانى « ور » گفته : « و با جميع معانى -