السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
93
مقدمه نقض و تعليقات آن
اين نسخه به خط نستعليق نونويس است و به نظر مىآيد كه از روى نسخهء متصرففيهاى سابق الذكر استنساخ شده باشد زيرا عباراتش عين عبارات آن است . 3 - نسخهايست كه تعلق بدوست عزيزم آقاى حسين باستانى راد دارد ؛ صفحهء اول اين نسخه ساقط است و از اين عبارت آغاز مىشود « كه كتاب بهم آورده و آن را نقض فضايح روافض نام نهادهاند » كه منطبق با سطر هفدهم صفحهء اول نسخهء مطبوعهء نقض است ليكن آخر آن تمام است و تاريخ تحرير ندارد ليكن از ملاحظهء اسلوب خط ( كه شكسته نستعليق شبيه بشيوهء هندى است ) برمىآيد كه در حدود اوائل قرن يازده هجرى نوشته شده باشد . پس نقض نسخه علاوه بر صفحهء اول منحصر به همان قسمت است كه ضمن معرفى نسخهء اول به آنها تصريح كرديم . 4 - نسخهايست كه متعلق بكتابخانهء مجلس شوراى ملى طهران است ؛ اين نسخه از اول و آخر تمام و به خط نستعليق و بسال هزار و هشتاد و هفت كتابت شده است ؛ اين نسخه و نسخهء آقاى باستانى راد بسيار به همديگر شبيه و جهات جامعهء فراوانى فيما بين آن دو هست پس نقص اين نسخه نيز منحصر به همان ساقطاتى است كه در ذيل معرفى نسخهء اول به آنها اشاره كرديم . 5 - نسخهايست كه تعلق بنگارنده دارد اين نسخه به خط نستعليق و از حيث صحت تا حدى بهتر از نسخ سابق الذكر است ليكن متأسفانه قريب بيك ربع آن از آخر كتاب ساقط است چنان كه در ذيل صفحهء 545 نسخهء مطبوعهء نقض تحت عنوان شمارهء ( 1 ) نسبت به نقص آن بعبارت ذيل اشاره كردهام : « اعلان و تبصرة - قديمترين و صحيحترين نسخهء كتاب را با يك دنيا حسرت در اينجا بدرود و وداع گفتيم زيرا قريب بربع كتاب كه از اول اين صفحه تا به آخر كتاب باشد از آن نسخه ساقط شده بود » . قطع اين نسخه با صرف نظر از حواشى ( طول 17 سانتيمتر و عرض 5 / 7 سانتيمتر ) و با حواشى ( طول 5 / 23 سانتيمتر و عرض 12 ) است . چنان كه در اين عبارت تصريح كردهام در موارد معرفى نسخ از اين نسخهء بنسخهء صحيحتر و قديمتر تعبير ميكنم و اگر نسخ قديمه و صحيحه يا قديمتر و صحيحتر اطلاق كنم مراد اين نسخه و نسخهء آقاى حسين باستانى راد و نسخهء كتابخانهء مجلس شوراى ملى است و دو نسخهء سابق به هيچوجه مراد نيست چنان كه و جهش بتفصيل گزارش يافت . تنبه بر اشتباهى اينكه ما در صفحهء 68 مقدمهء حاضر گفتهايم : « چون صاحب فضايح الروافض اعتراض خود را مبنى بر قول شيخ مفيد كرده است ( تا آخر عبارت ) » . اشتباه است زيرا كه صاحب فضايح الروافض اعتراض خود را مبنى بر قول مؤمن - الطاق كرده و چنين گفته است : « و محمد بن نعمان الاحول در كتابى آورده است ( تا آخر آنچه كه در ص 66 مقدمهء حاضر ملاحظه مىشود ) بنابراين نگارنده نسبت به اين اشتباه خود از خوانندگان محترم معذرت خواسته و از خداى تعالى مسئلت مىكند كه وى را بلطف خود از وقوع در مثل آن نگه دارد بحرمة محمد و آله ( صلوات اللّه عليه و عليهم ) .