عقلى و اثبات معاد روحانى و جسمانى بر وجه عقلى و نقلى و گذاشتن موازين عدل و قسط از براى سنجيدن كردهاى بندگان « ففريق في الجنّة و فريق في السعير » و همچنين بيان اصول دين بطريق معتزله و اشاعره و بيان بطلان اعتقاد ايشان . بدان كه اثبات بعضى ازين مطالب بدليل سمعى روا نيست ، مثل قادريّت و عالميّت و موجوديّت و مريديّت ، چه اثبات نبى بعد از اثبات اين مقاصد است پس اگر اثبات اين مقاصد بگفته نبى شود دور مضمر خواهد بود چه ظاهر است كه اذعان بارسال رسل و انزال كتب موقوف بر تصديق به اين امور است . و بالجمله اثبات نبوّت نبى صلّى اللّه عليه و آله موقوف است بر وجود علم و قدرت و ارادهء حق تعالى و همچنين بر وجوب اصلح بر واجب تعالى و بودن حسن و قبح اشياء عقلى . وجه توقف : امّا بر اين امور آنست كه نبى چون دعوى مينمايد كه از جانب بارى تعالى است ، فلا جرم موقوف بر وجود او خواهد بود ، چه اثبات رسالت موقوف است بر وجود مرسل . امّا وجه آنكه موقوف بر اثبات علم حق تعالى به همه چيزهاست ، آنست كه اگر اثبات علم او بجميع چيزها نشود ، روا خواهد بود ساحرى را كه دعوى نبوّت نمايد ، و بر وفق دعوى خود سحر آورده معجزه شمرد ، و حينئذ جايز كه حق تعالى را علم بكردهء آن ساحر نبوده باشد ، پس ردّ سحر او ننمايد . و ازينجا ظاهر گرديد كه اثبات نبوّت موقوف بر اثبات قدرت حق تعالى بر وجه عموم است كه اگر اثبات قدرت بر آن وجه نشود ، جايز است كه با علم او به عمل ساحر و دعوى نبوّت او ردّ عمل او ننمايد ، ازين جهت كه قدرت بر ردّ آن نداشته باشد ، پس ظاهر گرديد كه اثبات نبوّت نبى موقوف بر اثبات شمول قدرت حق تعالى جميع چيزها راست . و امّا اين كه موقوف بر اثبات ارادهء اوست ، چه اگر قدرت بر همه چيزها