مجموع كرات افلاك محيطه به ارض را به دوازده قسم متساوى كرده‌اند ، و كيفيت انقسام افلاك به اين دوازده قسم چنان است كه دوازده نقطه در منطقة البروج به حسب امتيازات مذكوره اعتبار شده ، دو نقطه غايت قرب كه دو نقطه اعتدال باشد و دو نقطه غايت بعد كه دو نقطه انقلاب گويند . و منطقة البروج به اين چهار نقطه به چهار ربع « 1 » منقسم شده چنان كه مذكور شد ، و در هر ربعى نيز دو نقطه كه فصل مشترك ميان قرب و بعد و توسط باشد اعتبار شده . پس شش دائره اعتبار كرده‌اند كه همه به دو قطب منطقة البروج گذرند و يكى از آنها به دو نقطه اعتدال و يكى به دو نقطه انقلاب و چهار ديگر به هشت نقطه متوهّمه در ارباع مذكوره و مجموع افلاك به سطوح وهميّه اين شش دائره به دوازده بخش متساوى شده‌اند ، و هر قسمى از اين اقسام دوازدهگانه را برجى نامند ، و طول هر برجى ، سى درجه باشد و عرضش از قطب تا به قطب به قدر نصف دور ، كه صد و هشتاد درجه است . و چون حركت فلك البروج و حركت خاصه آفتاب از مغرب به مشرق است ، و تأثير آفتاب و ساير كواكب معتبر به طرف شمال ، چه عمارت جمله در طرف شمال واقع است ، چنان كه بيايد . لهذا ابتداى بروج را از مغرب گرفته‌اند و نصف شمالى را مقدم بر نصف جنوبى داشته است . پس اوّل بروج ، برج حمل باشد و مبدأ آن نقطه اعتدالى بود كه چون آفتاب به حركت خاصه از او گذرد به طرف شمال آيد . و سه برج متوالى را كه حمل و ثور و جوزا باشند چون مدّت مكث آفتاب در اين بروج ، فصل ربيع است ربيعى گويند . و سه برج ديگر را كه سرطان و اسد و سنبله باشد كه مدّت مكث آفتاب در اين بروج ، فصل صيف است صيفى گويند . و مبدأ سرطان نقطه انقلابى باشد كه چون آفتاب از او گذرد ، فصل بهار به فصل تابستان منقلب شود ، آن را نقطه انقلاب صيفى خوانند . و اين شش برج ، بروج شماليه باشند ،

--> ( 1 ) ب : به چهار قسم .