فصل چهارم از باب اوّل از مقاله اولى در بيان اجسام فلكيّه و احوال وى بدان كه از اجسام فلكيّه هر چه نورانى باشد كوكب خوانند ، و غير نورانى را فلك نامند . و ما ابتدا به ذكر كوكب كنيم ، زيرا كه از حال كوكب كه محسوس است علم به احوال افلاك حاصل كرده‌اند و الّا راهى به دانستن احوال فلكيّات پيدا نبودى . پس گوييم : بدان كه از كواكب هفت كوكب را كه قمر و عطارد و زهره و شمس و مريخ و مشترى و زحل باشد سيّاره خوانند ، چه هر يك سيرى و حركتى على حده دارند و نسبت به هم مختلف شوند ، گاهى با هم آيند و گاهى ديگر از هم گذرند و گاه سريع و گاه بطىء باشند و گاهى از زمين دور و گاهى نزديك شوند . و پنج كوكب از اينها را كه غير شمس و قمر باشند حالتى ديگر روى دهد كه بدين سبب اينها را متحيره گويند . و آن چنان باشد كه گاهى چنان نمايند كه از آن سمتى كه سمت حركت ايشان است رجوع كنند ، و در اين وقت ايشان را راجع گويند ، و گاه چنان نمايد كه چند روز در يك موضع « 1 » ايستاده

--> ( 1 ) ب : يك‌جا .