و فلاسفهء اقدمين . و جمع ميان ظاهر و باطن و جدل و برهان و حكمت و كلام ، مخصوص پيغمبر ماست صلى اللّه عليه و آله و سلم نه به اين معنى كه از براى هر كدام طريقهء على حده مقرّر نموده بلكه به اين معنى كه سلوك طريقهء واحده كرده و جامع بين الطرق « 1 » كه هر كدام از آن به حسب مناسبت خود انتفاع در طريقهء خود يابند ، چنان كه محقّق فطن را از تأمّل در آيات بيّنات قرآن مجيد ، حقيقت آنچه ذكر كرديم ظاهر تواند شد ؛ چه جميع حقايق و معارف در او به ذكر تمثيل و ضرب امثال ادا شده كه خواصّ از آن به تحقيق پىبرند و عامه از تصور مثال مطابق ، به پرتوى از جمال حقايق بهره‌ور گردند .

--> ( 1 ) الف : الطريقين .