فصل پنجم از باب اوّل از مقالهء سوّم در بيان حسن تكليف شرعى دانسته شد كه تكليف بر دو گونه است : عقلى و شرعى و حسن تكاليف عقليّه محتاج به دليل نيست ؛ چه حكم عقل به احكام عقليّه كه تكاليف عقليه عبارت از اوست ، بعينه حكم اوست به صحت آن احكام و حسن آن . و دليل بر حسن تكاليف شرعيه ، بودن اوست لطف در تكاليف عقليّه ؛ چه هرگاه مكلّف مواظب باشد بر عبادات شرعيّه ، از صلاة و صيام و ساير طاعات ، لا محاله نزديكتر باشد به عمل كردن به مقتضاى تكاليف عقليه ، مانند تحصيل معرفت و مراعات حقوق و استعمال عدل ، و اجتناب از جور و ظلم و امثال آن ، و دور شود بلا شبهه از مخالفت آن . پس تكاليف شرعيّه لطف باشد و هر لطفى واجب ، پس صدور تكاليف شرعيه از خداى تعالى واجب باشد ، و اگر نه اهمال عقل و احكام عقليّه لازم آيد و مناقض غرض از وجود انسان باشد . و دليل ديگر بر حسن تكاليف شرعيه آن است كه نفس ناطقه مجرّد است و صاحت قوتهاى مختلفه متضادّه ، كه اعظم آنها عقل است و شهوت ، كه به يكى مستعد تحصيل معرفت الهى و استحقاق قرب و جوار ربّ العالمين است و به ديگرى مهيّاى محافظت بر امور نظام بدن ؛ و معادات و منافات ميان