[ شرط بودن قصد قربت در تأثير قسم دوّم ] و يك قسم آن است كه از عالم طبيعت و تضاد و تناسب بيرون است و منوط به اعتقاد و قصد قربت و عبادت است و اين قسم در هر شريعتى بوده و در شريعت مطهرهء خاتم الانبياء ( ص ) تصدقات و تربت سيّد الشهداء ( ع ) و زيارات و اذكار و اوراد و ادعيه و آيات ، چه خواندن و چه نوشتن و با خود داشتن و يا به آب شستن و خوردن و ماليدن و يا سوختن و يا آويختن و يا دفن كردن ، همه از اين قسم است و همچنين نماز حاجت و روزهء حاجت و با وضو پى حاجت رفتن و مانند اينها همه از اين قسم است . و لهذا وارد شده كه تربت را با اعتقاد از براى هر چه به كار برند اثر دارد . خلاصه در اين قسم همه ، هم قصد قربت شرط است و هم اعتقاد . امّا قصد قربت بيانش اين است كه چون حق تعالى شرايع و اديان را از براى تكميل بندگان وضع نموده و نظر غالب خلق از كثرت نقص و شدّت قصور ، به دنيا و ما فيها است و نظر حق تعالى به آخرت است و به هر بهانه‌اى مىخواهد مردم را به سوى خود كشد و به آخرت ميل دهد و از جملهء وسيله‌هاى بزرگ براى تحصيل آخرت اين قسم اعمال و عبادات است كه مردم به اميد رسيدن به دنياى خود و حوائج و مطالب دنيوى خود به اين قسم اعمال راغب و مايلند با آن كه فقراء به فيض مىرسند و اغنياء صفت جود پيدا مىكنند و اگر حق تعالى به اين اعمال حاجت شخص را برآورد باعث مزيد اعتقاد و يقين و توكّل و اعتماد مىگردد و هكذا از ثمرات ديگر . پس بديهى شد كه در هر شريعت وضع اين قسم اعمال و عبادات بر حق تعالى واجب است و سرّ او و لمّ او را فهميدى . و ايضا بديهى شد كه بدون قصد قربت لغو و عبث است و فائده ندارد بلكه مضرّ و و بال است . و حاصل اين قسم آن است كه گويا حق تعالى فرموده كه شما اين جزئى خدمت را براى من بنمائيد و اين جزئى هديه را براى من بياوريد به شما اضعاف مضاعف در دنيا و آخرت عوض مىدهم . پس اين قسم عمل مثل هدايا و تحف جزئى است كه رعايا براى بزرگان و اغنيا برند تا حوائج ايشان را برآورند و اضعاف مضاعف ايشان را دريابند . اگر گوئى قصد حاجت دنيوى با قصد قربت و عبادت چگونه جمع شود ، جواب اين است كه اين گونه اغراض منافات با قصد قربت و اخلاص ندارد . نمىبينى كه مردم مزدها مىدهند و خادم و نوكر مىگيرند كه ايشان را تعظيم و تكريم نمايند و احدى شكّ ندارد كه تعظيم ايشان حقيقتا تعظيم است ، و توابع سلاطين با آن كه مبلغ‌هاى خطير از سلطان به ايشان مىرسد و به جهت همان اغراض خود ، او را تعظيم و تكريم مىكنند