ديگر دراز كنيم و سيظهر الجميع ان شاء اللّه . اجتهاد امّا قسم اوّل ، از اخبار و ادلّه ظاهر است كه چندان دخلى به مطلب ما ندارد با آنكه فى الحقيقة از فروع و اشعهء قسم دوم است . پس به بيان قسم دوّم قسم اوّل نيز ظاهر شود . امّا قسم دوّم كه حاصلش آن است كه اين بزرگواران بعينه اوّل و آخرند ، ما اوّل قطع نظر از تعارض وى با قسم سيّم و سائر ادلّه نموده ، بيان كنيم كه آيا ظاهر وى به چه طريق و به كدام معنى ممكن است ، بعد ملاحظه تعارض و ترجيح داخلى و خارجى نمائيم . پس گوئيم بعون اللّه كه اين بزرگواران يا روح و بدنى فى الحقيقه دارند يا ندارند بلكه عقل محض و عارى از قوّه و تغيّرند . و ظاهر اين اخبار امكان ندارد الّا بر فرض ثانى و احتمالات فرض ثانى بسيار است . منها ، آنكه ايشان بر اين فرض كه عقل محض باشند عالم و ما سوى همه مظاهر ايشان باشند ، مثل آنكه تو در خيال خود هر صورت كه خواهى و مثل خود هر چه خواهى خلق نمائى و وجود ايشان به التفات تو بسته تا چشم التفات بازگيرى همه معدومند . و فرق ميان بدن و مظهر ، بسيار بسيار است . و ظاهر است كه اين محال است به وجوه عديده ، زيرا كه بر اين فرض پيغمبران گو چه امّتى و چه بهشتى و چه دوزخى ؟ با آنكه العياذ باللّه شياطين و اعيان خبيثه چگونه مظهر شوند . و منها ، آنكه موجودات همه بر حال خود باشند و از طفيل ايشان خلق شده‌اند و ايشان هم هر وقت خواهند به مظاهر ظاهر شوند و اظهار آنچه خواهند نمايند ، مثل ظهور صورت انا اللّه 245 از شجرهء طور . و ظاهر است كه اين نيز بىوجه است ، چه بنابراين نطفه صديقه كبرى از ميوه بهشت شد و او دختر پيغمبر است و ائمه اولاد او و حضرت امير ( ع ) اند و حضرت امير ( ع ) پسر أبي طالب و فاطمه بنت اسد است و حضرت خاتم ( ص ) پسر عبد اللّه و آمنه است و متولّد شده‌اند و ايذاء و اذيت كشيدند و شهيد شدند و مصداق إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ 246 شدند و هكذا ممّا لا يعدّ و لا يحصى ، همه اينها بنابراين افسانه خواهد بود نعوذ باللّه . پس به ضرورت همه اديان كه مژده به ظهور ايشان در آخر زمان