اصل كه اوّلى است بايد صرف ظلمت و شرور باشد كه در هر جهت با آن مقابل باشد نه مشارك در امرى و الّا ما به الاشتراك لازم آمدى و الّا تقابل تمام نبودى و ضديّت ناقص بودى . و ايضا جهل مخاطب به ادبر 52 در ادبار خود تمام نبودى و به غايت خود نرسيده بودى و القسر لا يدوم و البخل لا يجوز . 53 پس آن نيز بايد صرف خباثت باشد و در جميع لوازم مضارّ باشد . پس آن دم‌دار و دم بريدهء اوّلى است كه ( ان ذكر الشّرّ كان اوّله و آخره ) ( الخ ) و چنانچه مظهر كمالات و معجزات خاتم ( ص ) حضرت امير ( ع ) و اهل بيت او بود لهذا فضائل ايشان ( ص ) بيشتر منتشر است ، همچنين مظهر شرور و فساد و خباثت آن اوّلى ، دوّمى لعنه اللّه بود لهذا شرور او بيشتر بروز دارد . و ايضا مخفى مباد كه راه يافتن تغيّر در شاخه‌هاى نازك و برگها و زرد شدن و ريختن و از نسيم جزئى متزلزل شدن و غبارآلوده شدن آنها آسان است به خلاف اصل و تنه و شاخه‌هاى درشت . لهذا از ائمه ( ع ) ترك اولى هم صادر نشده چه ايشان مشيّة اللّه‌اند . نخوانده‌اى وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ ؟ 54 و از پيغمبران بعضى ترك اولى صادر شد ، و چون از ايشان گذشتى كم كم صدور صغاير ، بعد كم كم صدور كبائر است ، اعاذنا اللّه منها . و بسا كه مسلم كافر شود يا در ظلمت و غبار معاصى فرو رود ، نعوذ باللّه ، و در طرف مقابل هم كم كم جهل و خباثت تنزل كند تا آنكه بينى كه گاهى از بعضى از اعداء دين اخلاق و افعال نيكو ظاهر شود ، چون هواى خانه و لباس كه بوى گل و عطر دهد چون كه مدتى گل در او نهادى ، يا چون مار كه ظاهر خوش خط و خالى دارد ، يا چون سگ نجس العين كه بعضى از اخلاق و افعال نيكو دارد ، يا چون بيت الخلاء كه ظاهر او را سفيد و منقّش كنى . و لهذا چه بسيار مؤمن كه بدگل و چه بسيار كافر كه خوشگل باشد و ايضا چه بسيار از اعداء دين كه مسلمان شوند . از آنچه گفته شد ظاهر شد كه اصل و تنه و شاخه‌هاى بزرگ و شاخه‌هاى وسط به اصل طينت و پاكى باقى ماندند و به شاخه‌هاى نازك و برگها يا تزلزلى يا غبار آلودگى يا زرد شدن دست دارد على انحاء شتّى و كذا در طرف مقابل . و از اينجا معنى اخبار طينت و مزج و خلط طينتين و دادن گناه مؤمنان به كفار و ثواب ايشان به مؤمنان در روز فصل و جمع و بروز سرائر نيك ظاهر شد . و معنى آن اخبار كه گناه كم كم قلب را سياه مىكند تا فرو مىگيرد ، پس متجاهر و كافر مىشود ، همه ظاهر شد . و معنى آن اخبار كه