اجابت فرمايد ، اين نيز منتهاى التفات عالى است از روى محبت نسبت به دانى . پس نه چنين است كه غرض از ايجاد ما سوا هر يك ، رسيدن به مقام محبت و قرب الهى است بلا واسطه ، بلكه غرض از ايجاد مقربان بارگاه احديت اين است و بس . و از اين ظاهر شود معنى حديث معروف كه يا على خدا را نشناخت مگر من و تو و مرا نشناخت مگر تو و خدا و تو را نشناخت مگر من و خدا . 104 و غرض از ايجاد طبقهء بعد محبت و قرب ايشان است نسبت به طبقهء اول كه مقربان باشند ، تا آنكه رسد به حيوانات كه كمال ايشان در قرب و محبت و خدمت و جانفشانى است به امر تكوينى خدا نسبت به مطلق نوع انسان . و چون از عالم حيات و شعور نظر به عالم نبات و جماد نمائى كمال ايشان نيز در خدمت و سبب راحت حيوان و انسان بودن است فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ . 105 سبحان من جعل الاشياء موضعها . 106 پس بديهى شد كه كمال امّت و شيعه در محبت و طاعت و خدمت و جانفشانى است نسبت به پيغمبر ( ص ) و امام ( ع ) . چه نيكو گفته شيخ رئيس در شفا پس از آنكه فرموده كه كمال انسان در تكميل قوهء نظريّه و عمليّهء اوست فرمود و من فاز مع ذلك بالخواصّ النبويّة كاد ان يصير ربّا انسانيّا فكاد ان تحلّ عبادته بعد اللّه و ان يفوّض اليه امور عباد اللّه و هو سلطان العالم الارضىّ و خليفة اللّه فيه . 107 خلاصه به قاعدهء هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ جزاى التفات و انعام مولى خدمت عبد است و جزاى خدمت عبد التفات و انعام مولى است . چه خوب فرمود حضرت امير ( ع ) روحى لقائله الفداء : من علّمنى حرفا فقد صيّرنى عبدا 108 و اين سلسله مدام دور زند و اين دائره پيوسته در تسلسل باشد تا رسد به آنجا كه او چشم و گوش و اعضاى مولى شود و مولى چشم و گوش و اعضاى او ، چنانچه گوئى السّلام عليك يا عين اللّه النّاظرة 109 ( الخ ) و گذشت حديث قدسى لا يزال عبدى يتقرّب الىّ بالنّوافل حتّى احبّه فاذا احبّه كنت سمعه الّذى يسمع به . 110 و از بالاترين خدمتها فدا نمودن جان است و لذا در اين مقام تقيه نيست ، يعنى چون از تو دشمن بخواهد كه تبرّى از موالى خود بجوئى مختارى كه تقيه نمائى و خود را حفظ كنى و يا ننمائى و جان را فدا سازى و لذا گاهى كه عوام در تعزيه و شبيه ، شبيه مخالفين را مىكشند مستحق ثوابند زيرا كه اين حركت از محبت ناشى شده . و از اين ظاهر شد معنى حديث شريف نبوى كه در من لا يحضر است لم يشكر اللّه من لم يشكر النّاس . 111 بلى هر چند كمال هر دانى در خدمت و محبت عالى و مولى است نه عالى عالى و مولاى مولى و لكن به جهت