گويند من خود بهتر مىدانم كه كى را نايب يا وصىّ يا ايلچى قرار دهم و بهتر مىدانم كه چگونه معامله كنم . يعنى صلاح و مصلحت را مىدانم . آيا صريح نيست در مصلحت و مفسدهء ذاتى ؟ فافهم . و مثل لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ الى قوله إِذا نَصَحُوا لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ 63 كه در توبه است . يعنى نيست بر اين سه طايفه بحثى و حرجى در وقتى كه نصيحت كنند از براى خدا ، نيست بر نيكو كنندگان حرفى و سخنى و بحثى و راهى . يعنى هيچ‌كس را نمىرسد و احدى نمىتواند بر نيكوكار و احسان‌كننده ايرادى نمايد ، كه حسن احسان قابل انكار نيست . و مراد از سبيل نفى عتاب و عقاب و نهى و عذاب است . پس قطع نظر از نهى و حكم شرع ، احسان و محسنى هست . فافهم . و بهتر است در دلالت از اين آيه ، آيهء شريفهء هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ 64 كه به استفهام انكارى اداء نمود . يعنى بديهى است كه جزاى احسان جز احسان نيست . و آيه در سورهء الرّحمن است . و مثل قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ 65 كه در سورهء رعد است . و مراد عمى و بصر و ظلمت و نور باطنى است . و مثل أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ ، 66 يعنى اين محال است پس نخواهيم نمود ، كه در سورهء ص است . و مثل أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَواءً مَحْياهُمْ وَ مَماتُهُمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ 67 يعنى اين محال است و نخواهيم نمود . ساءَ ما يَحْكُمُونَ يعنى بد است اين حكم ايشان . و ظاهر است و بديهى است و شكى نيست كه اين لفظ بد است اخبار است به واقع و تصديق است به بدى شيء در واقع ، نه آن كه به اين لفظ من كه گفتم بد است بد شده ، مثل آن كه تو بگوئى بوى گل و ريحان خوب است و بوى فلان و فلان بد است و هكذا . و از آيات استفهام به همين اكتفا مىكنيم . و منها آيات بسيارى است كه كلمهء ساء و بئس و نعم دارد مثل إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ . 68 و اين آيات زياده از حد و احصاء است ، رجوع كن تا ببينى . و منها آيات بيشمارى است كه به لفظ خير و شر ادا شده مثل كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ 69 كه در سورهء بقره است ، و مثل فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً 70 كه در سورهء نساء است . و مثل وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ 71 كه مكرّر است . و مثل وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ 72 كه در نساء است . و دلالت اين آيات بر مطلب