پيغمبران و جميع عقلاء بلكه اطفال و حيوانات هم ، چنانچه ان شاء اللّه در ضمن آيات و احاديث و امثله معلوم خواهد شد . دويم احاديث متواتره فوق التواتر و آيات كثيره . امّا احاديث اهل بيت كه به لفظ حقّ على اللّه يا بلفظ على اللّه كذا يا به لفظ ابى اللّه يا به لفظ انّ اللّه اجلّ من ان يفعل كذا باشد كه دلالت بر وجوب بسا چيزها و محال و قبيح بودن بسا چيزها بر خدا مىكند زياده از حد و احصا است و ما تيمّنا و تبرّكا كتاب خود را به ذكر بعضى زينت مىدهيم و همه در اصول كافى است . ابن وشّاء به حضرت رضا ( ع ) عرض كرد خدا جبر كرده عباد را بر معاصى ؟ فرمود خدا عادل‌تر و حكيم‌تر است از اين . 30 يعنى اين ظلم و سفاهت است تعالى اللّه و سفيه و ظالم خدا نمىشود ، پس لازمهء خدائى عدل و تخيير عباد است . حضرت باقر ( ع ) و صادق ( ع ) فرمودند خدا رحيم‌تر است به خلق خود از اينكه جبر نمايد خلق را بر معاصى پس عذاب كند ايشان را . 31 يعنى اين خلاف رأفت و رحمت است . و ايضا صادق ( ع ) فرمود خدا عادل‌تر است از اينكه جبر كند بر معاصى پس عذاب نمايد . 32 و ايضا فرمود خدا كريم‌تر و گرامىتر است از اينكه تكليف به ما لا يطاق نمايد . 33 يعنى اين از ذلّت و ضعف خيزد و ضعيف و ذليل خدا نيست . و فرمود ( ع ) اگر مردم مجبور بودند هرآينه معذور بودند . 34 يعنى ايشان حجّت بر خدا تمام كنند كه تو ما را به جبر به معصيت واداشتى و از اطاعت بازداشتى و خدا را بر ايشان حجّتى نباشد پس خداى ملزم و مغلوب ، خدا نخواهد بود پس اين محال است . و قريب به اين است حديثى كه در فقه مسلّم است : ما غلب اللّه فهو اولى بالعذر 35 يعنى مردم اگر كسى را از كار و شغلى بازدارند از او بازخواست نخواهند نمود زيرا كه عقلا قبيح است از كردهء خود ديگرى را عتاب كنند ، پس خدا كه عادل‌تر و حكيم‌تر است اولى است به قبول كردن و عتاب نكردن مغلوب و معذور خود . و فرمود على اللّه البيان 36 يعنى واجب است بر خدا بيان . و فرمود در باب اثبات نبوّت ، چون ثابت كرديم كه ما را خدائى است حكيم ، ثابت شد كه او را سفرائى است كه مردم را بر مصالح و منافع هدايت كنند . 37 يعنى لازمهء حكمت اين است ، اگر نمىكرد سفه و عبث كار بود و اين محال است بر خدا ، تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا . و فرمود اگر مردم منحصر به دو مرد شوند هرآينه يكى از ايشان امام است . 38 و فرمود آخر كسى كه بميرد امام است تا كسى بر خدا بحث نكند كه او را بىحجّت گذاشت . 39 و باقر ( ع ) فرمود هر كه دوست دارد على را و تبرّى نمايد از دشمنان او و تسليم نمايد فضل او و اوصياء او را ، حق است بر