آسمان دودى را كه هويدا و آشكار است ، فروگيرد و بپوشاند مردم را . 96 و اكثر مفسرين از ابن عباس و حسن بصرى و ديگران روايت كرده‌اند كه دخان آيتى است از اشراط قيامت كه مردم را فروگيرد و داخل شود در گوش‌هاى كفار و منافقين پيش از قيامت و سرهاى ايشان مانند كلهء بريان شود و به هر مؤمنى از آن مثل زكامى برسد و زمين مثل خانه‌اى شود كه در آن آتش افروخته باشند و چهل روز بماند و بعد از آن بر طرف شود . و در بعضى از روايات وارد شده كه اين دخان در رجعت خواهد شد 97 و هو العالم . مقدمهء دوّم در بيان نفخ صور . آيات صور بسيار است ، و در سورهء مباركه كهف فرمود : و دميده شد در صور پس جمع كنيم ايشان را جمع‌كردنى . 98 و در طه است : روزى دميده شود در صور و حشر كنيم مجرمان را با ديده‌هاى كبود . 99 و در مؤمنين است : پس زمانى كه دميده شود پس نسب‌ها و نسبت‌ها در ميان ايشان نخواهد بود آن روز از حال همديگر نمىپرسند . 100 و در يس است : انتظار نمىكشند مگر يك صيحه را كه بگيرد ايشان را در حالتى كه مشغول مخاصمه و معامله باشند . و مراد نفخهء اوّل است كه به آن مىميرند . فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ : قدرت ندارند كه وصيّتى نمايند و نه به سوى اهل خود و خانهء خود برگردند . 101 قمّى روايت كرده كه اين در آخر الزمان است ، صيحه‌اى در ميان مردم بلند شود در وقتى كه در بازارها مشغول معامله و مخاصمه باشند ، پس همه بميرند و احدى از ايشان به منزل خود بر نمىگردد و وصيّت نمىكنند . 102 مفسّران روايت كرده‌اند كه قيامت برپا شود در وقتى كه دو مرد متاع‌ها گشوده باشند كه خريدوفروش كنند و هنوز آنها را نپيچيده باشند كه قيامت برپا شود ، و مردى لقمه برداشته باشد و هنوز به دهانش نرسيده باشد كه بميرد . 103 وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ الخ : و نفخ كرده شود در صور ، يعنى نفخه دويم ، پس ناگهان ايشان از قبرها به سوى پروردگار خود به سرعت روند ، گويند اى واى بر ما كى مبعوث نمود ما را از خوابگاه ما . 104 و در زمر است : وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ : و دميده مىشود در صور پس بيهوش مىشود هر كه در آسمان‌ها است و هر كه در زمين است ، يعنى مىميرند ، مگر كسى كه خدا خواسته باشد كه نميرد . و