صحابه كه به تسليم مخالفين ، عدول بودند و اقوال و افعال ايشان را حجّت مىدانند ، عثمان را تفسيق و تكفير نمودند و به اتّفاق چندين هزار از مسلمانان كه از اطراف و جوانب و از خود مدينه گرد آمدند قربة الى اللّه و طلبا لمرضاته او را كشتند ، مثل عمّار كه به طرق بسيار روايت كرده‌اند كه مكرّر مىگفت سه آيه از قرآن شهادت بر كفر عثمان مىدهند و من چهارم آنهايم . آيهء وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ . وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ . وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ 193 ( هر سه در سورهء مائده است ) و من گواهى مىدهم كه او حكم كرد به غير آنچه خدا فرستاده است . و ابو وائل روايت كرده است كه عمّار مىگفت عثمان نامى در ميان مردم نبود سواى كافر تا آنكه معاويه والى شد . و اعثم در فتوح روايت كرده كه عمرو بن عاص از عمّار پرسيد عثمان را كه كشت ؟ گفت خدا كشت . ابن ابى الحديد روايت كرده كه عمرو پرسيد عثمان را على كشت ؟ گفت خداى على كشت و على با او بود . گفت تو با قاتلان او بودى ؟ گفت بودم و امروز هم با ايشان قتال مىكنم . گفت چرا كشتيد ؟ گفت خواست دين ما را تغيير دهد او را كشتيم . و مثل ابو ذر و ابن مسعود چنانچه گذشت و حذيفه گفت به حمد اللّه در عثمان شكى ندارم امّا شكى كه دارم اين است كه قاتل او كافرى بود كه كافرى را كشت يا مؤمنى بود كه ايمانش از همهء مؤمنان افضل بود كه به نيّت خالص مرتكب قتل او شد . و ايضا حذيفه مىگفت هر كه اعتقاد دارد كه عثمان مظلوم كشته شد ، در قيامت گناه او بيشتر است از گناه جمعى كه گوساله پرستيدند . و از زيد بن ارقم پرسيدند كه شما چرا عثمان را كافر مىدانيد ؟ گفت به سه وجه : مال خدا را اسباب زينت و دولت اغنياء گردانيد و مهاجران اصحاب رسول خدا را مثل محارب خدا و رسول كرد و به غير كتاب خدا عمل كرد . و عايشه پيراهن حضرت رسالت را به دست گرفت و گفت هنوز اين پيراهن كهنه نشده و تو دين آن حضرت را كهنه كردى . و ايضا جميع صحابه كه در مدينه با سكينه بودند از مهاجران و انصار و مردم ساير بلاد كه به مدينه آمده بودند ، اجماع بر قتل او نمودند ، بعضى مرتكب آن شدند و بعضى اعانت كردند و بعضى راضى بودند . و انكار ننمودند مگر معدود قليلى كه در آن ظلمها و بدعتها شريك او بودند .