بدرستى كه اللّه تعالى اگر واجب ساخته بود معادات اعداى خود را چنان كه واجب ساخته موالات اولياى خود را و بر مسلمين در اين باب سخت نگرفته بود ، و عقل دلالت نمىكرد ، و اين آيات صحيح نمىبود كه فرموده : « لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ » « 1 » . و فرموده : « وَ لَوْ كانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ النَّبِيِّ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِياءَ » « 2 » . و فرموده : « لا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ » « 3 » . و همچنين اجماع مسلمين واقع نشده بود به اين كه حق تعالى واجب ساخته عداوت با اعداء و ولايت با اولياء را و بغض في اللّه و حب في اللّه هر دو واجب است ، هرآينه ما هرگز متعرّض احدى از ناس در دين نمىشديم ، و اظهار برائت از هيچ كس نمىكرديم و آسوده خاطر بوديم . و اگر مىدانستيم كه خدا ما را معذور خواهد داشت كه گوييم خداوندا اين جماعت پيش گذشته بودند و از ما غايب بودند و خوض ما در هر امرى كه پيش گذشته و غايب شده بى جا و بىمعنى بود ، هرآينه به همين عذر نيز اعتماد كرده وامىگذاشتيم ليكن مىترسيم كه حق تعالى اين عذر را نپذيرد و گويد كه اگر امر ايشان از چشم شما پنهان بود ليكن از دل و گوش شما خود پنهان نبود و به شما اخبار صحيحه رسيد چنان اخبارى كه به مثل آنها اقرار بر رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - و موالات پيروانش و معادات عصات و منكرانش حاصل كرده بوديد و مأمور بوديد به تدبّر در قرآن و اقرار بما جاء به الرّسول . آيا نترسيد كه از اهل اين آيه باشيد كه خواهند گفت در قيامت « رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا » « 4 » . و اما لفظ « لعن » پس اين چيزى است كه حق تعالى امر فرموده و واجب ساخته ،

--> ( 1 ) . مجادله ( 58 ) 22 . ( 2 ) . مائده ( 5 ) 81 . ( 3 ) . ممتحنه ( 60 ) 13 . ( 4 ) . احزاب ( 33 ) 67 .