محمد علي حزين لاهيجي
8
فتح السبل ( فارسى )
بود . پدر دانشمندش شيخ ابو طالب نيز از عالمان دين بود . حزين در تاريخ خود تحت عنوان « مجمل احوال والد مرحوم » شرح حالش را نگاشته و از جمله گفته است « در بيست سالگى بعد از تحصيل بسيارى از مطالب علميه نزد مولاناى فاضل ملا حسن شيخ الاسلام گيلانى به شوق ديدار فضلاى عراق ( عراق عجم ) به اصفهان آمده ، در مدرس استاد العلما آقا حسين خوانسارى - عليه الرحمه - به استفاده مشغول و فنون رياضيه را در خدمت بطلميوس زمان ملا محمد رفيع كه به رفيعاى يزدى مشهور است تكميل نموده ، جماعتى كثيره از اصحاب تحصيل به بركت ايشان به مراتب عاليه رسيدند . و در كتابخانهء ايشان كه زياده از پنجهزار مجلد بود ، هيچ كتاب علمى به نظر در نيامد كه از اول تا به آخر به تصحيح ايشان در نيامده باشد . و اكثر محشّى به خط ايشان بود ، و قريب به هفتاد مجلد را كه از آن جمله تفسير بيضاوى و قاموس اللغة و شرح لمعه و تمام تهذيب حديث و امثال ذلك بود به قلم خود كتاب نموده بود . . . » و مىافزايد كه در سال 1127 ( ه ق ) در اصفهان وفات يافت ! و در ديوان خود قصيدهاى 56 بيتى در مدح پدر دارد كه در اينجا قسمتى از آن ذكر مىشود : عطارد مرا گشته آموزگار * به توصيف علامهء روزگار رسد بند گردون نيلوفرى * خديو سرير بلند اخترى مرا والد و عقل كل را پسر * يتيمان علم و هنر را پدر به جان رهگرا اوج تقديس را * به دل وارث حكمت ادريس را مسيحا دم خسته حالان دهر * پناه ضعيف و يتيمان شهر چو خورشيد تابنده در مكرمت * چو نيسان بارنده در مرحمت در اقليم رفعت فرازنده كوه * بر اورنگ عزّت سليمان شكوه درستى ازو يافت علم و عمل * برون كرد از ملك و ملت خلل عديل ملك در سجود و ركوع * ز جهدش مهذب اصول و فروع