محمد علي حزين لاهيجي

54

فتح السبل ( فارسى )

و زرارة بن أعين « 1 » ، و هشام بن حكم « 2 » و فضل بن شاذان « 3 » و يونس بن عبد الرحمن « 4 » و نظراى ايشان بر اين طريقه بودند و ايشان را هرگاه متكلّم گويند به اين معنى است . فاتحه ثالثه در بيان طريقهء باطن و دلالت بر كيفيّت سلوك آن . چون از بيان طرق ظاهره فارغ شديم ، شروع در بيان سلوك راه باطن مىنماييم . و اين طريق از جهت آنكه اشرف و لايق التفات بيشتر است في الجمله بسط مقال نموده زياده بر آنچه در خور حوصلهء اين وجيزه و مناسب سؤال سائل و موعود در اوّل رساله است ايراد كنيم شايد وسيلهء شوق و هدايت ارباب سعادت گردد . و من اللّه التوفيق . بدان كه آنچه در سلوك راه باطن معروف و مشهور است دو طريقه است : يكى طريقهء حكمت به روش تهذيب اخلاق كه مسلك حكماى اشراق است . و ديگر طريقهء شرع كه محافظت بر اخلاص و تقوى است كه منهج صوفيه و عرفا است . و به حسب حقيقت هر دو طريقه متحدند و غرض هر دو طايفه به حسب مآل يكى است چنان كه سفر صورى را مبدأ و منتهائى و مسافتى و مسيرى و زادى و راحله‌اى و رفيقى و راهنمائى مىباشد ، همچنان سفر معنوى را كه سفر روح است به جانب حق

--> چهار تن از ائمه هدى - ع - كسب علم كرده بود و تأليفاتى داشت . رواياتى در مدح او وجود دارد نك : رجال كشى 177 ، قاموس الرجال 2 / 270 ، اعيان الشيعة 4 / 10 جامع الرواة 1 / 134 . ( 1 ) . نك خلاصه ، ج 1 ص 76 ، فهرست شيخ ، ص 74 ، ش 302 ، رجال النجاشى ، ج 1 / 397 ، ش 461 . ( 2 ) . نك : رجال النجاشى ، ج 2 / 397 ، ش 1145 ، رجال كشى ، ج 2 ، ش 490 فهرست شيخ ، ص 174 ، ش 761 ، رجال ابن داود / 200 خلاصه علامه 1 / 178 . ( 3 ) . نك : رجال النجاشى ، ج 2 / 168 ، ش 838 ، فهرست شيخ ص 124 ش 552 ، خلاصة ، ج 1 / 124 - 132 ، معالم العلماء ص 90 ش 627 ، رجال ابن داود 101 / 1200 . ( 4 ) . از ياران بزرگ ائمه - ع - و از اصحاب اجماع است كه در 125 متولد و در سال 208 از دنيا رفته است . اعيان الشيعة 10 / 327 ، قاموس الرجال 9 / 489 - 493 ، كشى 412 - 418 .