العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

582

شرح كشف المراد ( فارسى )

و ندامت قلبى را تجديد كند و يا همان بار اول كه توبه كرده كافى است ؟ دو قول است : 1 - ابو على جبائى و اتباعش گفته‌اند : آرى تجديد توبه واجب است زيرا مكلفى كه دوباره متذكر آن گناه مىشود و قدرت هم دارد منفك از احد الضدين نيست : يا انجام مىدهد و يا ترك مىكند و لذا وقتى متذكر معصيت شد از دو حال خارج نيست 1 - يا نادم از آن مىگردد 2 - يا مصر بر آن مىباشد ، شق دوم كه قبيح است فتعين الشق الاول پس دوباره هم واجب است كه توبه را تجديد كند . 2 - ابو هاشم جبائى و پيروانش مىگويند : خير تجديد توبه واجب نيست زيرا شايد كسى ابتداء پشيمان شد ولى بعدها از آن گناه متأسف نيست و افسوسى نمىخورد ولى قصد ارتكاب و شوق به آن هم ندارد در اين حال تا مرتكب گناه تازه نشده و قصد آن هم نكرده توبه‌اش مقبول است و لطمه‌اى به توبه‌اش وارد نمىآيد . قوله و كذا المعلول : هرگاه كسى علت گناه را پيش از خود گناه مرتكب شود فى المثل كسى را از بالاى بلندى به طرف زمين پرتاب كند كه پس از رها كردن قادر نيست كه دوباره او را برگرداند بلكه حتما به زمين خواهد رسيد و حتما مغزش متلاشى خواهد شد يا مثلا كسى به طرف ديگرى تيرى را رها مىكند كه پس از رها كردن تير قادر نيست جلوگيرى كند بلكه حتما به شخص اصابت كرده و او را خواهد كشت حال آيا اين انسان بايد دوباره توبه كند يكى از علّت گناه كه همان پرتاب كردن و يا انداختن تير باشد و ديگرى كشتن و اصابه به آن شخص و يا يك بار توبه آن هم براى معلول و مسبب كافى است ؟ دو قول است :