العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
563
شرح كشف المراد ( فارسى )
( مسأله نهم ) عفو الهى امت اسلامى متفق القولند بر اينكه خداوند متعال گناهان صغيره را حتى پيش از توبه هم مىبخشايد و مورد عفو قرار مىدهد و كسى را بر آنها مؤاخذه نمىكند . و نيز همهء امت اسلامى بر آنند كه خداوند از گناهان كبيره هم پس از توبه يا شفاعت چشم مىپوشد . و نيز جميع امت اسلامى بر آنند كه خداوند از شرك و كفر عفو و اغماض ندارد . ولى سخن در اينست كه آيا خداوند از برخى گناهان كبيره بدون توبه غمض عين مىكند يا خير ؟ . گروهى بر آنند كه چنين عفوى عقلا جايز و ممكن است ولى شرعا و سمعا محال است . اكثر محققين بر آنند كه چنين عفوى عقلا ممكن است و سمعا هم واقع خواهد شد و مرحوم خواجه همين را انتخاب نموده و براى امكان عقلى عفو به سه دليل تمسك نموده : 1 - عقاب نمودن در برابر گناهان حق خداوند است و هر كس مجاز است كه حق خود را اسقاط كند پس عقل اين معنا را تجويز مىكند و قبيح نمىداند كه بر خداوند محال باشد البته از چه گناهى و از چه كسانى خداوند عفو مىكند اين معلوم نيست تا انسان را بر آن معاصى جزئى سازد . 2 - در عقاب بر مكلفين ضرر وجود دارد [ اين از مسلمات است ] ولى در اسقاط عقاب بر خداوند ضررى نيست چون خدا به كسى يا چيزى محتاج