العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

514

شرح كشف المراد ( فارسى )

موجودات مبدء دارند يعنى نبوده و بعد بوجود آمده‌اند و سر انجام همه موجودات هم او است پس موجودات پايان دارند يعنى روزى هم نابود خواهند شد . 2 - كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ يعنى بدون استثناء جميع اشياء و ممكنات هلاك شونده و نابود شدنى هستند و يگانه حقيقتى كه مرگ و نيستى و هلاكت هرگز به سراغ او نخواهد آمد ذات مقدس بارى تعالى است . 3 - كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ يعنى هر آن كسى كه بر اين عالم است فانى و رفتنى است روزى همه نابود مىگردند و تنها ذات حق تبارك و تعالى باقى مىماند . هر كه آمد به جهان اهل فنا خواهد بود * آنكه پاينده و باقى است خدا خواهد بود و دهها آيه ديگر . . . و به استناد همين آيات مليين و متكلمين بالاجماع قائل به فنا و نابودى هستند اعم از معتزله و اشاعره و اماميه . و امّا جواب سؤال دوّم : مقدّمه : اختلاف است در اينكه آيا چيزى كه فانى و معدوم مىگردد دوباره همان شيء بعينه قابل برگشت و ايجاد هست يا خير ؟ به عبارت ديگر : آيا اعاده المعدوم بعينه جايز ام لا ؟ در اين باب كلا سه نظريه مطرح است : 1 - دانشمندان معتزله مىگويند : اعادة المعدوم بعينه جائز و ممكن است و اين سخن مبتنى است بر مذهب آنها كه مىگويند : المعدوم فى عدمه شيء و لذا وقتى هم كه موجودى معدوم مىگردد آن ذات و حقيقت مختصهء به او معدوم و باطل نگرديده بلكه تنها صفت وجود و تحقق از وى سلب گرديده بنا بر اين از آن رهگذر كه ذات و ماهيت مخصوصه در هر دو حال وجود و عدم باقى است