2 - جهان هستى خودش آفريدگار خويش است « اينهم مستلزم تقدم الشيء على نفسه است كه مستلزم تناقض است و باطل » . 3 - هر كدام از اين پديده‌ها علت وجود پديدهء ديگر است « اينهم يا مستلزم دور است و يا تسلسل و هو باطل » . 4 - حقيقى ما وراء جهان ماده و ماديات آفريدگار اين حوادث است كه آن حقيقت خود قديم است نه حادث تا محتاج به محدث باشد و در قرآن هم به اين بيان اشاره شده : أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ ؟ أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ ؟ أَمْ خَلَقُوا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ ؟ بَلْ لا يُوقِنُونَ « طور آيه 35 و 36 » . پس سخن ماديون فاسد است . و اما بحث سوّم : فلاسفه الهى و ماترياليستها در اين امر مشتركند كه عالم را از حيث زمانى قديم مىدانند با اين تفاوت اساسى كه فلاسفه از راه امكان و وجوب مدعى هستند كه گرچه عالم قديم است ولى بىنياز از مؤثر نيست زيرا در سراسر گيتى واقعياتى را مىبينيم كه امكان و خواص آن شراشر وجودشان را پر كرده و برهان عقلى مىگويد : اين ممكنات بدون واجب الوجود محال است و واجب الوجود را نشانه‌هائى است كه در مادّه و ماديات آن نشانه‌ها نيست چنان كه در باب صفات خداوند خواهيم گفت . امّا ماديون مىگويند : مادّه اوليه واجب الوجود است و نيازى به هستىبخش خارج از ماده ندارد أن وقت از اينها بايد پرسيد : اين چه واجب الوجودى است كه همواره متغير و دگرگون است و پيوسته محفوف به دو عدم است يكى عدم سابق و ديگرى عدم لاحق ؟ تازه بر فرض كه ماده اوليه عدم سابق نداشته باشد ولى عدم لاحق را كه خودتان تصريح مىكنيد زيرا كه اين