العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
321
شرح كشف المراد ( فارسى )
امر استحبابى نموده به ذبح حيوانات در موارد خاصى و يا خداوند ذبح حيوانات را مباح فرموده در مواقع عادى و فرموده : « احل لكم ما في الارض جميعا » در تمام اينها عوض بر خداوند لازم است كه بايد عوض را به اين حيوان بىزبان و صامت بدهد البته بنابراين كه حيوانات هم در قيامت بعثتى داشته باشند . امر پنجم : متمكن ساختن حيوانات درنده از نابود كردن انسان : يعنى خداوند به پلنگ تيزدندان و شير جنگل قدرت و پنگال داده و او حمله كرده و انسان يا حيوانات مظلوم و ناتوان را مىدرد در اين موارد هم بايد عوض اين آلام به آن شخص داده شود البته در اين قسم از امور چند قول است : 1 - گروهى مىگويند : در اين موارد هم عوض بر خداوند است . 2 - و گروهى مىگويند : در اين موارد عوض بر آن حيوان موذى است كه فاعل الم است . 3 - و گروهى مىگويند : عوض نه بر خداوند است و نه بر حيوان درنده . 4 - و گروهى تفصيل مىدهند به اينكه : اگر آن حيوان در واقع به انجام اين كار مجبور بوده عوض بر خدا است ولى اگر آن حيوان به اختيار خويش اين كار را كرده عوض بر خود اين حيوان است . و هر يك از اين اقوال دلائلى دارند : دليل قول اوّل : خداوند اين درنده را متمكن ساخته و در او ميل به آزار آزاررسانى و درندگى ايجاد كرده و از طرفى عقل هم كه زاجر و رادع است به او نداده با همهء اينها كه مقتضى دريدن موجود و مانع آن هم مفقود است اين به منزله اغراء به دريدن است پس اگر عوض ندهد ظلم است . دليل قول ثانى : حديث داريم بر اينكه : خداوند در روز قيامت ينتصف للجماء من القرناء يعنى داد حيوانات بىشاخ را از حيوانات شاخدار مىگيرد