اصل مىگويند : ممكن است كه خداوند افراد كافر و فاسق را به انواع و اقسام مرضها مبتلا سازد آن هم به عنوان مجازات و دليل امكان اينست كه اين بلاها ، رنجهائى است كه به مستحقين آنها رسيده و هيچ مانعى ندارد كه مجازات و مكافات باشد منتهى برخى از عقوبات و بخش عمدهء عقوبت كافر و فاسق در قيامت است ولى در بعض قليلى از آنها ممكن است تعجيل شده و در همين دنيا معاقب باشد و فلسفهء اين تعجيل هم وجود مصلحت و لطف است براى مكلّفين و اى چه بسا خود كافر هم متنبه شود كما اينكه حدود الهى از قبيل حدّ شرب خمر و حدّ زنا و . . . عقوبت است ولى در آن تعجيل مىشود بخاطر مصالح مهمّه مسلمين . امّا گروهى از دانشمندان معتزله مىگويند : اين بلاها ممكن نيست كه عقوبت باشد زيرا كه اين بلاها از مقدرات الهى است و انسان بايد به قضا و قدر الهى راضى باشد پس بايد به اين بلاها تن در دهد و راضى باشد و تسليم باشد و جزع و فزع ننمايد درحالىكه اگر عقوبت بود نبايد بشر به عقاب راضى باشد در نتيجه آلام دنيويه محنت‌ها و بلاهائى است كه براى صالح و طالح اتفاق مىافتد و هيچ‌كدام مؤاخذه نيست . جناب علّامه در جواب مىگويند : ما ملازمهء استدلال شما را قبول نداريم كه گفتيد : و لا يلزمهم ذلك فى العقاب يعنى عقاب لازم ندارد رضايت و تسليم را ما مىگوئيم : رضايت به دو معنى استعمال مىشود : 1 - راضى بودن يعنى معتقد بودن به اينكه فلان كار حسن و بايستنى و داراى مصلحت است و اين معنا ميان عقاب اخروى و محنت دنيوى مشترك است يعنى همانگونه كه محنتها و بلاهاى الهى براى مؤمن و كافر بجا و بايستنى است همچنين عقوبت الهى هم بجا و بايستنى است . 2 - رضايت و خشنودى به معناى موافقت يك عمل است با شهوت و تمايلات و خواسته‌هاى بشر اين معنا البته مقدور بشر نيست و در محنت و بلا