العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
303
شرح كشف المراد ( فارسى )
كرديم كه مستحق آنها شديم پس بايد بچشيم و بقول قرآن : ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ و اينان معتقدند كه : ارواح ما انسانها قبل از اينكه به اين ابدان فعليه تعلّق بگيرد در ابدان انسانهاى ديگرى بوده و در آن قالب معاصى و گناهانى را مرتكب گشتند كه مستحق بلا شدند و هم اكنون در اين بدن فعلى سزاى اعمال خويش را مىبينند . به نظر دانشمندان اماميه و اكثر علماء معتزله قول به تناسخ از ريشه باطل است و در جاى خود براهين قوى و دندانشكنى مبنى بر ابطال آن آوردهاند و به عقيدهء ما بلاها چند شعبه دارند و هر كلام از جهتى داراى حسن است : 1 - خود مكلف استحقاق آزار و شكنجه و بلا را داشته و اين مصائب عكس العمل كار او است و بقول شاعر : اين جهان كوه است و فعل ما ندا * سوى ما آيد نداها را صدا و قرآن شريف هم مىگويد : إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ « / » . حال بلاهائى از قبيل حدود و تعزيرات الهى نسبت به ارتكاب منكرات و از قبيل ظلم ظالمين و . . . از اين نوع است . 2 - بلاها و مصيبتهائى كه بدنبال آنها منافع عظيمى نصيب انسان مىشود همانند جهاد در راه خدا كه آن همه مشقت و رنج و الم دارد ولى بدنبال آن عزت و عظمت و سربلندى دارين و غنائم و . . . نصيب بشر مىشود و بقول قرآن : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ و مانند سختىها و جانكندنهاى دوران تحصيل كه ثمرهاش عالم شدن و عزت دارين پيدا كردن است و . . . 3 - بلاهائى كه سبب دفع يك ضررهاى بزرگتر مىگردد نظير بريدن