( مسأله سيزدهم ) ( بلاها و مصيبتها ) سيزدهمين مسأله در باب افعال الهى مسئلهء بلاها و مصيبتهائى است كه بسان پتكى از هر طرف در مسير زندگى بر پيكر نحيف انسانيت كوبيده مىشود ، سيل‌ها - زلزله‌ها - طوفانها و مرگ‌وميرها و دهها بليّه ديگر برخى از بلاهاى مورد نظر است حال سخن در اينست كه اينهمه بلاها و گرفتاريها با حكمت و عدل الهى چگونه مىسازد ؟ در باب آلام چند بحث مطرح است : اولين بحث و قبل از هر سخنى بايد تناسب اين بحث و نيز بحث بعدى را با مباحث پيشين روشن سازيم : مناسبت در اينست كه : در مباحث قبلى پيرامون الطاف الهيه و مصالح واقعيه سخن گفتيم . 1 - مصالحى كه به دين ما مربوط مىشود و ثمرات مستقيم دنيوى ندارد . 2 - مصالحى كه به دنياى ما ارتباط داشته يعنى داراى منافع دنيوى است . مصالح دينيه به نوبهء خود دو دسته مىشود : 1 - منافع 2 - مضار ، و مضار هم شعبه‌ها و ابعادى دارد كه از جملهء آنها الام و مصائب و امراض است و از جملهء آنها آجال و گرانيها و . . . است روى اين اصل بدنبال سخن از الطاف الهى از آلام و بلايا سخن مىگوئيم كه فى الواقع شعبه‌اى از لطف الهى و از الطاف خفيهء الهيه است و از آن رهگذار كه اين آلام و مصائب بلا عوض نيست لذا بدنبال بحث از آلام از اعواض بحث مىشود .