العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
21
شرح كشف المراد ( فارسى )
و گروههاى زيادى مخالفت نموده و به مرز جبههبندى رسيده و به مبارزات دامنهدارى دست زدهاند آيا اين مقدار كافى نيست كه هر انسانى احتمال دهد كه شايد سخن انبياء حق بوده و اگر متابعت ننمودم پس از مرگ نادم گردم ؟ آيا وجدان انسان بدون مطالعه و كنجكاوى مىتواند قرار يابد ؟ پس به حكم عقل فطرى به منظور دفع خوف نفسانى و رفع اضطراب و نگرانى و ايجاد آرامش روحى بايد به سراغ تحصيل معارف رفت تا دفع ضرر محتمل نمود آن هم احتمالى كه كاملا منطقى و عقلائى است و عقلاء عالم آن را ناديده نمىگيرند تازه به قول دانشمندان اصول احتمال هر چند ضعيف باشد مثلا 10 % احتمال بدهيم كه عقابى در كار است امّا محتمل كه عقاب باشد قوى است و در اين گونه موارد به احتمال ضعيف هم اعتنا مىشود . دليل دوّم : همه ما قبول داريم كه نعمتهاى فراوان مادى و معنوى در اختيار ما بوده و ما را احاطه كرده از اصل وجود ما تا نعمتهاى كوچك و بزرگ ديگر ، و نيز همه قبول داريم كه خود ما اين نعمتها را به خود ندادهايم پس منعمى در كار است ، عقلاء عالم انسانى را كه به او نعمتى داده شود و او شكر منعم نكند مستحق مذمت مىدانند پس به حكم عقل شكر منعم لازم است و ترديدى نيست در اينكه شكر منعم بدون شناخت منعم ميسر نيست پس به حكم عقل مقدمتا بايد صاحب اصلى نعمتها و ولى نعمت را شناخت تا در مقام تشكر از او بر آمد باز هم عقلا معرفت اللّه تعالى ضرورى است .