( 1 - حسن و قبح عقلى ) نخستين مسأله در باب عدالت عبارتست از مسأله حسن و قبح عقلى : از آن رهگذر كه مباحث مهمّه عدل الهى - حكمت خداوند ، قضا و قدر - جبر و اختيار ، تكليف و . . . مبتنى بر اين مسأله است يعنى اگر كسى حسن و قبح عقلى را بپذيرد مسأله عدالت و حكمت خداوند و مسأله تكليف و آزادى انسان را مىتواند حل كند و اگر كسى حسن و قبح عقلى را انكار كند بناچار بايد قائل به جبر گردد و لذا مسأله اوّل بسيار حائز اهميت است و قبل از هر مطلبى بايد وضعيت آن روشن گردد . و قبل از ورود در آن مقدمه‌اى ذكر مىكنيم : فلاسفه افعال و كارهاى اختيارى انسانها را به سه دسته تقسيم مىكنند : 1 - برخى از افعال ما حسن و بايستنى است يعنى ينبغى ان يفعل و يمدح فاعله همانند عدل و احسان و . . . 2 - و بعضى از افعال ما قبيح و نبايستنى است و ينبغى ان لا يفعل و يذم فاعله همانند ظلم و اسائه و . . . 3 - و بخشى از اعمال ما نه داراى حسن و نه قبح‌اند بلكه فعل و ترك آنها مساوى است همانند افعال مباحه ولى جناب خواجه و علامه رحمه اللّه در كتاب كشف المراد به شيوه فقهاء عظام پيش آمده و حسن و قبح افعال را به پنج قسم به تعداد احكام خمسه تكليفيه تقسيم نموده‌اند ، بيان ذلك : اعمالى كه از ما انسانها سر مىزند يا افعال اختيارى و ارادى است و يا غير اختيارى و غير ارادى است قسم دوم از قبيل حركت انسان غافل يا انسان