ضياء الدين جرجانى

32

رسائل فارسى جرجانى ( فارسى )

الف : ايمان اجمالى ؛ يعنى ايمان قلبى ، اقرار شهادتين به لسان و انجام اعمال فروع دين كه عامل آن ظاهر و باطن مؤمن است . ب : ايمان تفصيلى ؛ يعنى ايمان به خداوند يگانه ، به فرشتگان ، به كتب مقدس ، به رسولان و به قيامت . ضياء الدين ايمان به نبوت و در ادامهء آن ايمان به ولايت را با استشهاد از آيات قرآنى بيان مىكند ، و تأكيد مىنمايد كه اگر اين ايمان توأم با عمل به اركان نباشد و فروع دين اجرا نشود ، احكام اسلام بر شخص قابل اجرا نيست . نويسنده در پايان نتيجه مىگيرد كه به حكم آيهء : « وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً . . . » ايمان و اسلام يكى است . 4 . رسالهء اصول خمسه ؛ اين نسخهء منحصر به فرد ، در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران به شمارهء ثبت 2 / 3190 موجود است . آقاى دانش‌پژوه - رحمه اللّه - در فهرست نسخه‌هاى خطى اين كتابخانه ( 18 / 1015 ) همراه رسالهء در ياد كردن علمها از فريضه و سنت در همه سال ، آن را ضبط كرده است ، ولى سال نگارش و نام كاتب آن مضبوط نيست . اين رساله نيز در واقع ادامهء رسالهء خزائن الايمان است . ضياء الدين در آن رساله اشاره كرد كه ايمان و اسلام يكى است ، و در اين رساله اسلام را توضيح مىدهد . اصول خمسه چنان كه از نام آن آشكار است ، همان اصول دين و اصول مذهب مىباشد . وى از توحيد آغاز مىكند و ذات واجب الوجود را قديم ، باقى ، عالم ، حى ، مريد و كاره ( ناخواهنده معاصى ) متكلم و صادق معرفى مىنمايد . همچنين صفاتى را نيز از او سلب مىكند مانند : خداوند جوهر و عرض نيست ، يا اينكه در مكان نيست . اشارهء او به عدل و معاد مختصر است . در نبوت بر معجزه و عصمت نبى ( ص ) تأكيد دارد . در امامت نيز نص قرآن ، احاديث نبوى و نيز اعمال حضرت على ( ع ) را ملاك قرار مىدهد و وى را شايستهء خلافت مىداند ، آن چنان كه شايستهء امامت است . 5 . رسالهء اصول و فروع ؛ اين رساله كه ضياء الدين نامى بر آن ننهاده و نام كاتب و سال