رفت و در جلسات درس ميرزا محمد استرآبادى شركت كرد ، مسلك اخبارى را كسب نمود . وى در كتاب فوائد المدنيه خطا را از مواد برهان مىشمارد و اظهار مىدارد : چون قواعد فقه و اصول را در كتب عامه و خاصه ( سنى و شيعه ) با مسائل اجتهادى فقهى مبتنى بر حديث مقايسه كردم ، اختلافات متعددى را بين آن دو يافتم . پس به تنقيح احاديث پرداختم ، زيرا اهل اجتهاد در احكام الهى از ظن و گمان پيروى مىكنند ، در حالى كه عقل اعتبارى ندارد و اجماع هم - با تمام اقسامى كه دارد - بىاعتبار است . « 1 » وى به علامه حلى بيشترين حمله را مىنمايد ، زيرا او احكام شرعى را از كتاب ، سنت ، عقل و اجماع استنباط مىكند و در احاديث نيز فقط به كتب اربعهء شيعه استناد نموده است . « 2 » در اينجا اين احتمال وجود دارد كه ضياء الدين جرجانى از اسلاف گروه مهاجر استرآبادى به مكّه باشد كه از آشوب زمانه به حرم امن الهى پناه برده ، و در آنجا به صورت گمنام زيسته است ، بخصوص كه قديمترين نسخهء رسالات خطى او نيز در كتابخانهء انجمن ترقى اردو در شهر كراچى پاكستان متعلق به سال 916 - 919 ه . ق مىباشد كه در شهر مكّه كتابت شده است . با اينكه اخلاف او رسالاتش را براى محاجّه با اهل سنّت به مكّه برده و در آنجا تحرير كرده‌اند ، اما ضياء الدين اخبارى مسلك نبوده است . از كسانى كه به مسلك اخبارى ايراد گرفته‌اند ، عبارتند از : 1 . سيّد نور الدين على عاملى جبعى متوفى 1068 ه . ق در كتاب شواهد المكيه خويش به اخباريون اعتراض كرده است . 2 . در فهرست ايوانف ( 2 : 273 ش 393 ) به نويسندهء ناشناس كتاب مذمة الاجتهاد اشاره شده است .

--> ( 1 ) . اشتباه ملا محمد امين اين بوده كه اعتبار عقل و گمان را يكسان دانسته است ، در صورتى كه عقل تابع اصول منطقى است و گمان ، خيال بىاساس است و فقيه هيچ‌گاه از خيالات پيروى نمىكند . م ( 2 ) . مفاخر اسلام : 8 / 462 .