ناصر خسرو
18
خوان الإخوان ( فارسى )
جملگى آن چيز به هفت درم « 1 » فروشند و او هفت درم دارد كه جملگى آن را بخرد ، و اساس خداوند شش درم است ، و امام خداوند پنج درم است ، و حجت خداوند چهار درم است ، و داعى خداوند سه درم است ، و مأذون خداوند دو درم است ، و مستجيب خداوند يك درم است ، و هر يكى ازيشان بر اندازهء ملك خويش از آن چيز بيابند ، و بر قدر كار و علم خويش برحمت و نعمت آخرتى برسند چنانك خداى تعالى همىگويد قوله : « وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ » همىگويد : و مر هر كسى را درجاتست از آنچ كردهاند و بديشان رساند مزد كارشان و بريشان ستم نكند . اما رحمت عظيم بر آن كسان كه بدرجت كمتر باشند از ايزد تعالى آنست كه هيچ كس اندر بهشت از مرتبت آن كس كه برتر ازوست خبر ندارد تا حسدش نيايد و مرتبت هر كس مانند مرتبت خويش داند هم برين مثال كه اندرين عالم است كه هر كسى بدان مقدار كه علم اوست شادانست و نميداند بدانك برتر ازوست از علم چه ميداند ، و چون نداند چيزى را ازو آرزو نيايدش ، و چون آرزو نباشد نياز نباشد و هر كسى آن آرزو كند اندر بهشت كه يافته باشد . چنانك خداى تعالى همىگويد قوله : « فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ أَنْتُمْ فِيها خالِدُونَ » . گفت اندر بهشت آنست كه نفسها آن آرزو كند و چشمها بدان خوشى يابد و شما اندرو جاودانه مانيد . اين آيت همى دليل كند كه بهشتى آن نعمت آرزو كند كه يافته باشد و نفس از آن خبر ندارد از بهر آنك ما دانيم كه ثواب ناطق برترست و شريفترست از ثواب امت ، از بهر آنكه علم و عمل او بغايت كمال است ، پس آرزوى نفس او بغايت كمال باشد و مر
--> ( 1 ) پارسى زبانان « دراخم » يونان را درم گويند و تازيان درهم