السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
662
تعليقات نقض ( فارسى )
و تكبّر محترز ، سلطان مسعود بن محمّد وزارت را بجمال فضائل و فواضل و كمال مفاخر و مآثر او مشرّف فرمود و بر نيكوترين وجهى هفت سال مباشرت اين شغل نمود فامّا بسبب امساك و فرط تواضع رياض جاه و منصبش بقطرات و رشحات زيادت ابّهت و شكوه طراوتى نپذيرفت و رنگ و بوى تمكين از وى دور بود . صورت و شكلى مقبول و هنر و فضلى موفور داشت و از مفاوضه و محاوره و لقا و مشاهدهء او مردم را استبشار و استرواح حاصل ميآمد و تواضع و فروتنى او بمثابهاى بود كه در صدر ديوان جهت كمتر كسى قيام تمام فرمودى ( تا آنكه گفته ) : روزى جمعى از نوّاب با او سفاهت و خلافت كردند ، با او گفتند : تا چند از اين بىحميّتى ؟ جواب داد كه چهل سال است تا من در حمايت اين بىحميّتىام ، لاجرم بواسطهء اين نوع حلم و تحمّل از وزارت سه پادشاه محمود بن محمّد و خليفه المسترشد باللّه و سلطان مسعود بن محمّد سالم بيرون آمد و حتف أنفه در نيكونامى وفات يافت و در مرثيهء او گفتند « 1 » . بقيت و لا زلّت بك النعل إنّني * فقدت اصطباري بعد فقد ابن خالد فتى عاش محمود المساعي ممدّحا * و مات نقي الجيب جمّ المحامد كتاب « نفثة المصدور في صدور زمان الفتور و فتور زمان الصدور » ساختهء اوست و امام ابو القاسم الحريرىّ البصرىّ كتاب مقامات را بنام اين وزير تصنيف كرده و در ديباچهء آنجا كه مينويسد : « فأشار الي من اشارته حكم و طاعته غنم » اشارت بدوست » . قاضى شوشترى در مجالس المؤمنين در مجلس دهم كه در ذكر وزراء است بترجمهء او پرداخته و دربارهء او چنين گفته ( ج 2 چاپ اسلاميّه ص 438 - 439 ) : « شرف الدين انو شيروان بن خالد بن محمّد القاشانىّ الفينى - ابن كثير گفته كه او وزير خليفهء مسترشد و وزير سلطان محمود غزنوى نيز بوده و او مردى عاقل مهيب عظيم الخلقه كريم شيعى مذهب بود و حريرى كتاب مقامات را باشارهء او و بنام او نوشته و در مدح او قصايد دارد و در پانصد و سى و يك وفات يافت .
--> ( 1 ) - در تجارب السلف ( ص 302 ) تصريح كرده كه قائل شعر حيص بيص است .