السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
731
تعليقات نقض ( فارسى )
پسر نظام الملك كه صاحب جامع التواريخ گفته كه در خلاف سعد الملك اتّفاق نموده بودند از روى عداوت نسبت الحاد به آن وزير صحيح الاعتقاد دادند و مع هذا نظر در منصب او داشتند و هميشه نقش تدبير عزل او در خاطر مينگاشتند » . نگارنده گويد : آيا مراد از « أبو سعد هندو » در اين كلام منقول از جامع التواريخ كه مؤلّف دستور الوزراء نيز آن را از جامع التواريخ نقل كرده كيست ؟ معلوم نشد و مخصوصا اگر ابو منصور آوى را با سعد الملك سعد بن محمّد آبى يكى بدانيم حكم باينكه مراد از « أبو سعد هندوى مذكور در كلام صاحب جامع التواريخ » ابو سعد زين الملك مذكور در كلام صاحب نقض است درست نخواهد بود زيرا كه ابو سعد زين الملك مطابق صريح كلام وى برادر سعد الملك است كه هر دو با هم برادر و همفكر و همعقيده بوده و هر دو بدستور سلطان محمّد سلجوقى بقتل رسيدهاند ( و گويا زين الملك برادر سعد الملك يكى از آن چهار نفر بوده است از اعيان و اكابر ديوان سعد الملك كه بر در اصفهان با وى مصلوب شدهاند چنان كه در ترجمهء سعد الملك در ص 159 گذشت ) و درست نيست كه بگوئيم وى دربارهء نسبت الحاد ببرادرش با دشمنان او توطئه چينى و پروندهسازى مىنموده است و السلام على من اتّبع الهدى . اينكه مصنّف ( ره ) گفته است ( ص 220 ؛ س 11 ) : « وزين الملك ابو سعد هندو قمى ( تا آخر ) » مراد همان شخص است كه استاد اقبال ( ره ) در كتاب « وزارت در عهد سلاطين بزرگ سلاجقه » او را چنين معرّفى كرده است ( ص 176 - 177 ) : شمس الدين أبو سعد زين الملك هندو بن محمّد بن هندو مستوفى قمى « 1 » ( قتلش در سال 506 ) . سلطان محمّد بعد از آنكه در سال 498 در تبريز مستوفى ديوان خود يعنى سعد الملك آبى را بمقام صدارت ارتقا داد شغل استيفا را در عهدهء شمس الدين ابو سعد هندو بن محمّد بن هندو قمّى ملقّب بزين الملك گذاشت . زين الملك بگفتهء
--> ( 1 ) - صاحب چهار مقاله او را اصفهانى ناميده است و قمى مطابق ضبط ابن الاثير است .