اينها به مصرف رساند . هزينهء بنا و ترميم راهها ، حفظ مرزها ، پاكسازى نهرها و . . . از اموال دولتى تأمين مىگردد . اجراى حدود و احكام الهى و تعزيرات نيز از وظايف حاكم است ؛ حاكم حق ندارد براى بخشودن حدود و تعزيرات ، حتى به نفع بيت المال ، وجهى دريافت كند ، زيرا اين امر سبب تعطيل حدود مىگردد ( همانجا ، 66 ، 68 ، 69 ) . وى ضمنا يكى از سلفيّه يا بنيادگرايان مشهور ، و شايد جنجالىترين چهرهء آن جماعت بوده است . و به دليل آراء و عقايد خاص ، و شدت و صلابتى كه در بحث و احتجاج با مخالفان خود داشت ، در ميان مذاهب اسلامى ديگر دشمنان بسيار يافت . اقوال و فتاوى خاص وى از جانب فقهاى بزرگ حنفى و شافعى زمان او محكوم شد . اما در عين حال طرفداران و مدافعان بزرگ يافت . يكى از آنها ابو عبد اللّه محمد بن احمد ذهبى ( وفات ، 748 ه . ق . ) است كه مىگويد « هر حديثى كه ابن تيميه آن را حديث نشناسد ، حديث نيست » . « 1 » ابن تيميّه مكرر در مصر و شام محبوس گرديد و سرانجام نيز در زندان دمشق وفات يافت . ابن قيّم جوزيّه شاگرد ابن تيميّه بود . آراء وى بر وهّابيان و سلفيان تأثير گذاشت . ابن تيميه در عقايد دينى متكى به ظاهر قرآن و حديث بود . فلاسفه را در قول به قدم عالم تكفير مىكرد و بر كسانى كه صفات بارى تعالى را عين ذات او مىدانند مىتاخت و منكر حسن و قبح عقلى بود . يكى از تأليفات مشهور او كتاب منهاج السنّة النّبويّه در ردّ منهاج الكرامه فى الامامهء علّامهء حلّى ( وفات ، 727 ه . ق . ) است . وى در اين كتاب انواع تهمتها و افتراها را نثار مذهب شيعه كرده و اقوالى را از قول ديگران نقل نموده كه غالبا بىاساس و مغرضانه و عارى از تحقيق است . يكى از بارزترين جنبه‌هاى غرض‌ورزى و عدم تحقيق او در كتاب مذكور همان نام آن است كه تتمّهء عنوان آن اين است فى الرّدّ على الشّيعة و القدريّة ؛ حال آنكه شيعهء اماميّه به تصريح احاديث ائمّه ( ع ) و اقوال متكلمان و علماى اماميّه ، منكر قدريّه و جبريّه هر دو هستند ، و روايت معروف « لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين » اصل مسلم شيعه است . « 2 » در طعن و ردّ ابن تيميّه بر شيعه يك مسأله اساسى را نبايد از نظر دور داشت و آن دشمنى سخت ميان دولت مماليك مصر و دولت ايلخانان مغول در ايران بود كه به مذهب تشيّع گرايش

--> ( 1 ) . تاريخ الاسلام ، 2 / 391 « كلّ حديث لا يعرفه ابن تيميّة فليس بحديث » . ( 2 ) . كاشانى ، عز الدّين محمود ، مصباح الهدايه ، 29 - 34 ، تهران ، چاپ استاد جلال همايى ؛ سيد شريف جرجانى ، شرح مواقف ، 8 / 145 ، مصر مطبعة السعادة ، 1325 / 1905 . و نيز - دهخدا ، امثال و حكم ، 3 / 1343 زير « لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين » ، كه اشعار بسيارى در اين معنى از ديوان شعر شاعران - بويژه مولانا - گنجانده است .