معقول و منقول هر دو بر آن دلالت دارد : امّا معقول ، چنين است كه تقليد برخى سزاوارتر از تقليد باقى نيست ، پس يا تقليد كلّ جايز باشد و در اين صورت تقليد كافران بر ما لازم مىآيد ، و يا موجب تقليد برخى دون برخى مىگردد ، پس لازم مىآيد كه مرد مكلّف به تقليد برخى دون برخى باشد بىآنكه او را راهى باشد به اينكه چرا از يكى دون ديگرى تقليد مىكند ، و يا اينكه تقليد اصلا جايز نباشد ، و آن مطلوب است ، و هرگاه تقليد باطل شد جز همين شيوهء نظرى باقى نمىماند ؛ و امّا منقول چنين است كه آيات و اخبار بر آن دلالت دارد : امّا آيات ، ( يكى ) اين است كه مىگويد « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ . . . » ( نحل ، 16 / آيهء 125 ) ، و شكّ نيست كه مراد او به حكمت ، دعوت به برهان و حجّت است ، چه دعوت به حجّت و برهان به سوى خداى تعالى امرى است كه بايد انجام شود ، و اينكه مىگويد « وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » مراد از آن مجادله در فروع شرع نيست ، زيرا كسى كه نبوّت او را انكار كند فرو رفتن با او در فروع شرع فايده‌يى ندارد ، و حال آنكه هر كس نبوّت او را اثبات كند در فروع با او مخالفت نمىورزد . پس دانستيم كه اين جدال در توحيد و نبوّت بوده ، و به جدال در آن امر شده است ، وانگهى ما مأمور به پيروى آن حضرت ( ص ) هستيم ، چه مىگويد « فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ » ( آل عمران ، 3 / آيهء 31 ) و بازمىگويد « لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ » ( احزاب ، 33 / آيهء 21 ) پس مأمور بودن ما بدين جدال واجب است ؛ ( دوم ) اين است كه خداى تعالى مىگويد « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ » ( حجّ ، 22 / آيهء 3 ) ، كه در آن كسى را كه دربارهء خدا بىدانش مجادله مىكند مىنكوهد ، و اين اقتضاى آن مىكند كه جدال كنندهء با دانش ستوده باشد ، و نيز خداى تعالى به « نظر » دستور مىدهد و مىگويد « أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ » ( نساء ، 4 / آيهء 82 ) ، « أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ » ( غاشيه ، 88 / آيهء 17 ) ، « سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ » ( فصّلت ، 41 / آيهء 53 ) ، « أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها » ( رعد ، 13 / آيهء 41 ) ، « قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » ( يونس ، 10 / آيهء 101 ) ، « أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » ( اعراف ، 7 / آيهء 185 ) ؛ ( چهارم ) اين است كه خداى تعالى تفكّر را در معرض مدح ياد مىكند و مىگويد « إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ » ( آل عمران ، 3 / آيهء 190 ) : « إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ » ( نور ، 24 / آيهء 179 ) ، « إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى ( طه ، 20 / آيهء 54 ) . و همو معرضان را نكوهش مىكند و مىگويد « وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ » ( يوسف ، 12 / آيهء 105 ) ، و مىگويد « لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها » ( اعراف ، 7 / آيهء 179 ) ؛ ( پنجم ) اينكه