او در تعريف پرهيزگارى وى متفق القول هستند . عبد اللّه بن المبارك مىگويد : « من شخصى پرهيزگارتر از ابو حنيفه سراغ ندارم ، دربارهء اين شخص چه بايد گفتن كه دنيا و سرمايه‌هاى آن به پيشگاهش نهاده شد و او از آن روى گردانيد ، مورد ضرب و شتم قرار گرفت اما ثابت قدم ماند ، و مقامهايى را كه مردم براى خاطر كسب آنها سر و دست مىشكستند او هرگز قبول نكرد » . « 1 » قاضى ابن شبرمه مىگويد : « دنيا به دنبالش مىرفت اما او از آن گريزان بود و از ما فرار مىكرد و ما در تعقيبش بوديم » . « 2 » حسن بن زياد گويد : « قسم به خدا ، ابو حنيفه هرگز عطيه يا هديهء اميرى را نپذيرفت . » « 3 » هارون الرشيد از ابو يوسف دربارهء ابو حنيفه پرسيد ، او گفت : « به خدا او از محرمات خدا پرهيز مىكرد ، از مردم دنيا دورى مىگزيد ، و غالبا ساكت بود ، همواره در فكر و تأمّل غرق بود و بىمورد صحبت نمىكرد . اگر در مورد مسأله‌يى از وى پرسيده مىشد و دربارهء آن معلوماتى داشت پاسخ مىداد . اى امير مؤمنان ، من همين قدر مىدانم كه نفس و دين خود را از مفاسد نجات داده بود و بىنياز از مردم به خود مشغول بود و هرگز از كسى به بدى ياد نمىكرد » . « 4 » او مردى كريم و با سخاوت بود خصوصا نسبت به اهل علم و دانشجويان خود . قسمتى از منافع بازرگانىاش را به اين هدف اختصاص داده بود كه از آن كمك‌هاى مالى به تمام علما و دانشجويان ارسال مىداشت . و هر چه باقى مىماند آن را نيز در بينشان تقسيم مىكرد . هنگامى كه بين آنها اموال خويش را توزيع مىكرد مىگفت : « آن را در رفع ضروريات‌تان ، به مصرف برسانيد و جز خداوند از كسى ديگر ممنون نباشيد ؛ من چيزى از خود به شما نداده‌ام ، اين فضل پروردگار است براى شما كه بر دست من جارى ساخته است » . « 5 » مخارج تعداد زيادى از شاگردانش را خودش تقبّل كرده بود مانند ابو يوسف كه مخارج خود و خانواده‌اش را ابو حنيفه مىپرداخت ، زيرا والدين او فقير و ناتوان بودند و

--> ( 1 ) . ذهبى ، مناقب الامام ابو حنيفه ، 15 . ( 2 ) . راغب اصفهانى ، محاضرات الادباء ، 2 / 206 . ( 3 ) . الذهبى ، 26 . ( 4 ) . ذهبى ، 9 . ( 5 ) . خطيب ، 13 / 260 ؛ مكّى ، 1 / 262 .