رشيد الدين فضل الله همدانى

مقدمه 10

اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى )

خط نسخه : نسخ قرن هشتم ( تحرير ديوانى ) خوش و زيبا و دلپذير ، روشن و خوانا . عنوانها و سرفصلها و جدولها دو خطى شنگرف است و برخى از الفاظ نيز به رنگهاى آبى ( نيلگون ) و زرّين و سيمين كتابت شده . آيهء مباركهء « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » و آيات ديگر قرآنى و گاه احاديث به خطّ ريحان و محقق نوشته شده است . بدين گونه آن‌طور كه ملاحظه مىشود اين نسخه دست كم با شش رنگ زيبا به شرح ذيل نوشته شده است : 1 - رنگ سياه كه سراسر متن بدان است . 2 - رنگ نيلى يا آبى كه اشعار و سرفصلهاى سخن نظير « جواب » و « كوئيم » و امثال آنها را به نمايش مىگذارد . 3 - رنگ سيمين يا نقره‌اى كه خاص نام « پادشاه اسلام » ( الجايتو ) است . 4 - رنگ زرين كه فرامين و بيانات « پادشاه اسلام » الجايتو با آن نوشته شده است . 5 - رنگ شنگرف ( سرخ - قرمز ) كه احاديث و اقاويل مشايخ و ضروب امثال و نيز جدولهاى دو خطى كنارهء صفحات با آن متمايز گشته است . 6 - تركيبى از رنگهاى سرخ و سياه كه به روشنى در متن برجستگى و جلوه يافته است و خاص آيات مباركات است . متأسفانه بايد گفت كه به واسطهء مشكلات و مضايق چاپى موجود ، امكان آن كه از نسخه حاضر شش بار عكس تهيه شود تا همهء رنگهاى نفيس موجود در آن به صورت حقيقى و اصيل هويدا گردد ، وجود نداشت و ناچار به همان دو رنگ سياه و شنگرف بسنده شد . كاتب نام كاتب و تاريخ كتابت متن ضبط نشده است . چون متن از آغاز و انجام افتادگىهاى فراوان دارد و ليكن همان‌گونه كه ذكر شد محتمل است كه نسخهء وزارتى بوده باشد . پر دور نيست كه در عهد مؤلّف يا مصنّف اين رسائل را گردآورى كرده و به دست كاتب وزارتى يا دبير وزارتى سپرده‌اند چه معلوم و متصوّر است كه با كاغذ و مركّب‌هاى گوناگون ( سياه و شنگرف و نيلى و زرّين و سيمين ) و با دقّت بسيار از روى خطّ مؤلّف يا مصنّف نسخه‌بردارى شده است و بعضى از اشخاص گفتارها زنده بوده‌اند .