( 1 ) هر چشمى زناكننده است ؛ چون به حرام نگرد اوّل چشم نگرد پس دل بخواهد « 1 » ، پس به زبان بخويشتن خواند ، پس بفرج تمام شود . 161 - كلّ شىء به قدر حتّى العجز و الكيس . ( 2 ) هر چيزى بتقدير است تا عجز و زيركى ؛ يعنى هيچ كارى نبايد كه از حدّ بشود . 162 - كلّ صاحب علم غرثان الى علم آخر . ( 3 ) هر صاحب علمى گرسنه بود بعلمى ديگر يعنى هر كه نوعى از علم بداند و قدرش بشناسد علمى ديگر آرزو كند و برين وجه چون آن نيز بداند علمى ديگرش آرزو كند و علمى ديگرش آرزو كند و هرگز سير نشود زيرا كه علوم بىنهايت است « 2 » . 163 - كلّ مسكر حرام « 3 » . ( 4 ) هر چه مستى كند حرام است ؛ چون خداى تعالى آيت فرستاد كه خمر حرام است و بحجاز بيشتر خمر از خرما گيرند از هر بقعهء كه بنزديك مصطفى عليه السّلام مىآمدند هر يكى ميگفت كه : خمر ما بهترست از آنكه خرما از انگور بهتر باشد ، و ديگرى ميگفت كه : خمر ما بهتر بود از آنكه خمر ما از انگبين بود ؛ و مصطفى عليه السّلام اين خبر بگفت تا هر كس بدانست كه خمر حرام است از هر آنچه بود . 164 - كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعيّته . ( 5 ) شما همه نگاهبانيد و شما را همه بپرسند از آنچه نگهبان بوديد ؛ يعنى مكلّف بايد كه ترسكار بود كه خداى تعالى از هر چيز بپرسد تا از آن مرغى كه در خانه دارد و خواجه را از بنده بپرسند ، و شوهر را از زن بپرسند ، و زن را از خانهء شوهر

--> ( 1 ) در اين باب نيكو سروده‌اند : « ز دست ديده و دل هر دو فرياد * هر آنچه ديده بيند دل كند ياد » ( 2 ) در اين باب نيز نيكو سروده‌اند : « علم دريائيست بيحدّ و كنار * طالب علمست غواص بحار » « گر هزاران سال باشد عمر او * مىنگردد سير او از جستجو » ( 3 ) در نسخهء عتيقه و ساير نسخ مخطوطهء شهاب قبل از اين حديث اين حديث « لكل شىء عماد و عماد هذا الدّين الفقه » نيز هست و در اين شرح نيامده فقط در حاشيهء يك نسخه به آن اشاره شده .