أبي الفتح الكراجكي ( مترجم : كمره اى )
67
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى )
كه او را درك كرده نه اينكه در واقع پرتو ديدش بجسد پيغمبر ( ص ) رسيده ، كدام چشم است كه در خواب ديد دارد ؟ و همانا تصوريست در دل او كه خيال پيغمبر بلطف خدا برايش مجسم شده تا آنكه او را دانسته و اين منافات ندارد با آنچه از آن حضرت روايت است كه : هر كه مرا بيند مرا ديده زيرا مقصود اينست كه مانند اينست كه مرا ديده . و در اينجا خطا نكند مگر كسى كه خرد و سنجش درست ندارد . تأويل يك آيه : اگر كسى پرسد از قول خدا عز و جل ( آيهء 5 سورهء النبأ ) : « و ساختيم خواب شما را سبات » و بگويد سبات هم همان خواب است و گويا فرموده : ساختيم خواب شما را خواب و اين چه فائده دارد ؟ در پاسخ گوئيم در تفسير اين آيه چند راه است : 1 - سبات يك قسم از خواب است كه كشيده و دراز است از اين رو بآدم پر خواب گويند مسبوت يا دچار سبات است و اين را به هر كه خوابى كند نگويند و آيه بيان اين است كه خواب آدمى را كشيده و دراز كرده كه باعث آسايش است زيرا چرت و خواب سبك آسايش نيارند و بلكه بيشتر مايهء نفرت و دلتنگى و اندوه كه سبب كمخوابى و سلب آرامشاند شوند و بيشتر نفرت و دلتنگى آورند . 2 - مقصود اين باشد كه خواب شما را فراغت ساخته نه مرگ زيرا آدم خواب دانش حضورى و تصورات احوال خود را از دست بدهد و از اين رو خواب را « سبت » گويند كه سبب فراغت است و شنبه را « سبت » گويند چون خدا بنى اسرائيل را در آن فرمان راحت باش داد و گفتند : معنى اصلى « سبات » كشش است و گفته شود كه « سبت المرأة شعرها » يعنى آن را افشان كرد و گره آن را گشود . 3 - آنكه مقصود از « سبت » قطع است و خواب را قطع از كارها و تصرفات ما ساخته و برگردد به همان معنى راحت .