و بسا كه اجماع بىخلاف بر صحت آن گواه گردد و همه آن را درست دانند . و چون خبر واحد عارى از قرينهء موجب علم به صحت باشد چنانچه گفتيم حجت نباشد و به هيچ وجه مورد اعتماد و عمل نگردد . اجماع امت - براى اينكه اجماع است حجت نيست بلكه از اين نظر حجت باشد كه شامل قول معصوم است و چون ثابت شود كه همهء امت را يك قول است شبهه ندارد كه آن قول معصوم است زيرا اگر چنين نباشد گزارش از اينكه اجماعى است باطل است و صحت اجماع براى همين است كه قول معصوم است . استصحاب - حكم سابق يقينى حجت است چون هر چه بيقين ثابت شد نميتوان از آن دست كشيد مگر بدليل روشنى . و اخبارى كه در ظاهر لفظ با هم اختلاف دارند نميشود براى جمع ميان آنها همه را حمل بر حقيقت كرد بلكه بايد بعضى را حمل بر حقيقت كرد ( چون خبر خاص ) و برخى را حمل بر معنى مجازى كرد ( چون عام مخالف آن ) تا اينكه قرينهء هم شوند و ساقط نگردند و صحت يكى موجب فساد ديگرى شود يا اينكه همه را فاسد شمرديم مگر اينكه اختلاف آنها بر حسب تباين باشد و نشود آنها را در دلالت با هم جمع كرد و از راه نسخ آنها را بر حسب تباين باشد و نشود آنها را در دلالت با هم جمع كرد و از راه نسخ آنها را درست دانست و خبر متأخر را ناسخ خبر متقدم شمرد و اين درست نباشد جز در اخبار صادره از پيغمبر ( ص ) نه اخبار منسوبه بائمه ( ع ) كه نسخ در روايات آنها نباشد زيرا آنان نتوانند هيچ عبادتى را تبديل نمايند و يا نسخ كنند . خدايت تأييد كناد من نوشتم برايت آنچه را خواستى از مسائل اصول فقه مجرد از استدلال تا مختصر باشد و يادآورى باشد برايت و از آنچه در كتاب استاد ما « مفيد » است رحمة اللَّه عليه تجاوز نكردم چنانچه خواسته بودى ، سپاس خداوند را بر جود و افضالش ، و رحمتش بر سيد ما محمد رسول او كه نجات بخش است برهنمائى خود از گمراهى و بر خاندان پاك او كه رفعت و جلال دارند .