أبي الفتح الكراجكي ( مترجم : الشيخ عباس القمي )

95

معدن الجواهر ( نزهة النواظر در ترجمه معدن الجواهر ) ( فارسى )

بر گناهان و اين چهارده گناه نقل شده ( 1 ) در كتاب عيون از حضرت امام رضا ( ع ) پس اين ده قولست در ماهيّت گناه كبيره و نيست از براى هيچ كدام دليل كه نفس به آن مطمئن شود و شايد در اخفاى آن مصلحتى باشد كه عقلهاى ما به آن راه ندارد چنان كه پنهان شده شب قدر و صلوه وسطى و غير اينها ( 2 ) و اصحاب حديث نقل كرده‌اند از ابن عبّاس پرسيدند از گناهان كبيره كه آنها هفت است گفت آنها بهفتصد نزديكتر است از هفت انتهى ( 3 ) و علّامه مجلسى در حق اليقين كلام را در اين مقام بسط داده و فرموده كه والد حقير در بعضى از تصانيف خود آنها را جمع كرده است پس هر كه طالب تفصيل است رجوع كند بكلمات مجلسيين ( 4 ) و نيز روايت شده از رسول خدا كه فرمود در مسواك نه خصلت است پاك‌كننده دهانست محكم‌كننده لثه دندانست دفع‌كننده بلغم است جلا دهنده چشم است زيادكننده اشتهاى طعام است زايل‌كننده غم زيادكننده حفظ است خشنودكننده پروردگار است مضاعف‌كننده حسناتست ( 5 ) حضرت امير المؤمنين ( ع ) فرمود كه نه چيز قبيح است و هر گاه از نه نفر صادر شود قبيحتر است اوّل بىطاقتى و تنگى حوصله از پادشاهان بخل از توانگران عشقبازى و جهالت جوانى از پير مردان قطع رحم از بزرگان و رؤساء فسق و فجور از علماء و دانايان دروغ گفتن از قاضيان ظلم و ستم از واليان زمين گير شدن از طبيبان سخن زشت از زنان ( 6 ) ابو عبيده معمر « 1 » بن مثنّى گفته كه امير المؤمنين ( ع ) ببديهه نه كلمه فرمود كه يتيم كرد جواهر آن حكمت را و قطع كرد آرزوها را كه مثل يكى از آنها بياورند سه كلمه از آنها در مناجات است و سه كلمه ديگر در علم حكمت

--> ( 1 ) معمر بر وزن جعفر نام ابو عبيده است و او مردى بود لغوى و نحوى و از اهل بصره است و معاصر بوده با اصمعى و ابو نواس و در ايّام خلافت مأمون در سنه 211 وفات كرد و سنين عمرش به صد سال رسيده و كسى بر جنازه او حاضر نگشت بجهة آنكه گفته‌اند راى خوارج داشت و هم متهم بود بميل غلمان مسعودى در مروج الذّهب گفته كه ابو نواس با ابو عبيده بسيار مزاح ميكرد و مقام ابو عبيده در مسجد بصره نزديك يكى از ستون‌هاى آن بود وقتى ابو نواس بر آن ستون نوشت صلى الا له على لوط و شيعته ابا عبيدة قل بالله امنيا ابو عبيده چون داخل مسجد شد و اين شعر بديد گفت اين كار ماجن لواط ابو نواس است او را محو كنيد اگر چه در او صلوات بر پيغمبر است و بقول ديگر اين شعر را نيز ابو نواس نوشت ( فانت عندى بلا شك نقيبهم منذ احتلمت و قد جاوزت سبعينا ابو عبيده چون اين دو بيت بديد باصمعى گفت بر دوش من بالا برو و آن را پاك كن اصمعى بر پشت او رفت و مشغول محو اشعار شد ابو عبيده گفت كمرم شكست بيا پائين گفت تمام پاك شد مگر طاء لوط گفت هى اشهر حروف هذا البيت و از براى ابو عبيده مصنفات متعدده است و جماعت كثيرى او را بر اصمعى ترجيح داده‌اند و ميگفتند در حق او ؟ ( اديم طوى على علم ) ؟ پوشيده نماناد كه ابو عبيده غير از ابو عبيده نحويست كه نامش قاسم بن سلام است