أبي الفتح الكراجكي ( مترجم : الشيخ عباس القمي )
9
معدن الجواهر ( نزهة النواظر در ترجمه معدن الجواهر ) ( فارسى )
كسى است كه اعتنائى به دنيا نداشته باشد در دست هر كه باشد و سخىترين مردم آن كسى است كه بخشش كند با نداشتن چيزى ( 1 ) و اين مضمون يافته شده از قول رسول خدا كه فرمود افضل الصدقه جهد المقلّ يعنى بهترين صدقات بذل مال نمودن مرد فقير است به آنچه ممكن شود و بد حالترين مردم آن كسى است كه اعتماد نداشته باشد به هيچ كس از جهت بدگمانى كه دارد بمردم و اعتماد نداشته باشد هيچ كس به او از جهت بدى نظرش و باصبرترين مردم آن كسى است كه راز خود را با دوست خود نميگويد از ترس آنكه مبادا روزى دوست دشمن شود و راز او را فاش كند و عاجزترين مردم آن كسى است كه در طلب برادران افراط مىكند يعنى بهر كس بر مىخورد او را دوست و برادر ميگيرد و عزيزترين مردم آن كسى است كه بعهد و پيمان او مردم اعتماد داشته باشند و چون غايب شود از جهت او در سكون و راحت باشند ( 2 ) يكى از فضلا فرموده بهترين چيزها نزد من يك چيز است و آن افضال و بخشش بر برادران است ( 3 ) فاضلى را گفتند بچه بيشتر خوشحال ميشوى گفت بيك چيز و آن توانائى منست بر تلافى كردن به كسى كه به من احسان و نيكى نموده ( 4 ) و نيز از او پرسيدند افضل اعمال چيست گفت يك چيز خوشحال كردن دل مؤمن ( 5 ) حكيمى را پرسيدند از بخل و تبحّر يعنى جبر كردن بر مردم از حرص جواب گفت منشأ جميع يك چيز است و آن سوء ظن است يعنى بدگمانى به خدا ( 6 ) بعضى از حكماء گفتهاند هيچ چيزى نيست كه ضررش بيشتر باشد بر انسان از يك چيز و آن حاجت بباطل است و هيچ چيزى نيست آدمى را از ترقّيات و مراتب