كه كم آنها بسيار است يكى آتش است و ديگر درد است يكى فقر است و ديگرى دشمن و ديگرى محنت ( 1 ) حضرت امير المؤمنين ( ع ) فرمود علم چهار قسم است يكى علم فقه كه تعلّق باديان دارد و ديگر علم طبّ است كه تعلّق بأبدان دارد سوّم نحو است كه زبان را از لحن و غلط در كلام نگه ميدارد چهارم نجوم است كه تعلّق بشناختن زمانها است از سعد و نحس ( 2 ) و نيز فرمود فضائل چهار چيز است اوّل حكمت است و قوام آن در فكر است دوّم عفّت و باز ايستادن از حرام است قوام آن در شهوت است سوّم قوّت است و قوام آن در غضب است چهارم عدلست و قوام آن در اعتدال است ( 3 ) خدمت آن حضرت عرضه داشتند كه آيا از رسول خدا ( ص ) شنيده‌اى كه اسلام را توصيف كرده باشد فرمود بلى شنيدم كه فرمود بنا شده اسلام بر چهار ركن بر صبر و يقين و جهاد و عدل و از براى صبر چهار شعبه است شوق و ترس و زهادت يعنى بىرغبتى و ترقّب يعنى انتظار پس كسى كه شوق دارد ببهشت او بيرون ميرود از شهوتها و كسى كه بترسد از آتش بر ميگردد از محرّمات و كسى كه بىرغبت باشد به دنيا سهل مىشود بر او مصيبات و كسى كه منتظر باشد مرگ خود را تعجيل مىكند در عمل خيرات و از براى يقين چهار شعبه است تبصره فطنه يعنى اعمال فطانت و زيركى و تأويل و تفسير حكمت و شناختن عبرت يعنى چيزى را كه بسبب آن پند و عبرت گيرد و متابعت سنّت پس كسى كه اعمال كند زيركى و فهم را تأويل مىكند حكمت را و كسى كه تأويل كرد حكمت را بشناسد عبرت را و كسى كه شناخت عبرت را متابعت مىكند سنّت را و كسى متابعت كرد سنّت را پس گويا بوده با كسانى كه