مىآورند و عاقبت نتيجه آن مىشود كه مرحوم حاجى سبزوارى نقل مىكند : قد قيل لا علم له بذاته * و قيل لا يعلم معلولاته و مثبت لعلمه بما جعل * اما يقول انه عنه انفصل او ليس مفصولا فاما المبتدا * اما هو المعدوم ثابتا بدا عينا فهذا مذهب المعتزله * او ذهبنا الصوفية ذا قائله و همچنين تا 12 صفحه ديگر از كتاب منظومه‌اش به اين موضوع ادامه ميدهد ، ولى حتى يك سطر آن هم ناظر بهدف قرآن و حديث نميباشد و آن منظور عالى را تأمين نميكند . خواننده متتبع با اندكى تأمل در اين دو مثال كه ذكر نموديم ، ميتواند مثالهاى بسيارى پيدا كند و پس از دقت كافى گفته ما را تصديق نمايد كه : قرآن و اخبار مطالبى را ميگويند كه براى دنيا و آخرت بشر مفيد باشد و مطالب بيهوده و لا طائل تنها در نوشتجات بشر خيالباف پيدا مىشود . سپس مرحوم مجلسى از قول بعضى از محققين نقل مىكند كه : قلب مايه شرف و فضيلت انسانست كه بسبب آن بر معظم مخلوقات برترى يافته است ، بوسيله قلب خدا را ميشناسد و بصفات جمال و كمال او آشنا مىشود و در آخرت مستعد ثواب و ذخائر الهى ميگردد ، پس در حقيقت قلب عالم به خدا ، و عامل براى خدا و كوشا بسوى خدا و نزديكى جوينده بخداست و اعضاء و جوارح ديگر بدن پيروان و خدمتگزاران و آلات و ابزارى هستند كه قلب آنها را استخدام كرده و كار ميفرمايد ، و خطاب و سؤال و ثواب و عقاب خدا با قلب است پس اگر انسان قلب را شناخت خود را شناخته و چون خود را شناخت خدا را شناخته است ( بنحو اختصار ) . مرحوم مجلسى سپس براى هر يك از نفس و روح و عقل دو معنى ذكر مىكند كه يكى از آن دو با معنى دوم قلب مطابقت مىكند و در اين باره توضيح بسيارى ميدهد مرآت ؟ ج 2 ص 237 . پيداست كه مقصود از قلب در اين حديث شريف معنى دوم آنست و اثبات گوش براى آن از باب استعاره و تشبيه است و مقصود از دميدن فرشته ، الهامات و خاطرات پسنديده و خيرى است كه گاهى بدل انسان القا مىشود و مقصود از دميدن شيطان وساوس و خيالات فاسدى است كه گاهى او را فرا ميگيرد . 2 - امام صادق عليه السلام فرمود : قلب دو گوش دارد چون بنده آهنگ گناهى كند ، روح ايمان ( فرشته يا عقل يا نيروى ايمان ) به او گويد : نكن ، و شيطان به او گويد بكن ، و هر گاه ( مشغول ارتكاب گناه شود ، مثل اينكه ) روى شكم زن زانيه افتاده باشد ، روح ايمان از او بر كنار شود . 3 - امام صادق عليه السلام فرمود ، مؤمنى نيست جز آنكه قلبش از درون دو گوش دارد :