سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : افتخار زاده )
44
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( تاريخ سياسى صدر اسلام ) ( فارسى )
مىگويد : « ابان بن ابى عياش و نام ابو عياش هارون است ، تابعى است ، از انس بن مالك و على بن الحسين عليه السّلام روايت نقل كند ، ضعيف است ، مورد توجه نيست ، اصحاب ما ساخت كتاب سليم بن قيس را به او نسبت مىدهند . » « 1 » به روشنى پيداست كه ابن غضائرى خود به وجود دو جريان در ميان سران و رهبران اماميّه دورهء نخست عصر غيبت تصريح مىكند ؛ در حالى كه رهبران برجستهء اماميه از كلينى تا طوسى به كتاب سليم و روايات او استناد مىكنند ، جناحى ديگر كتاب سليم را ساختگى مىداند . و بديهى است كه قاضى القضاة خلافت بغداد با استناد به گفتههاى همين جناح به شريف مرتضى پاسخ مىدهد . براى دريافت اين وضعيّت بايد حتما در فضاى سياسى - كلامى آن مقطع تاريخى حضور يافت . كسانى كه به ابن غضائرى تاخته و يا كتاب او را ساختهء دشمنان شيعه دانستهاند ، وضعيّت زمان او را درك نكردهاند ، آنان از فاصلهء قرنها و آن هم در دوران رسميّت و حاكميت تشيّع سخن مىگويند و از طرفى پس از صفويه طرح كتاب به گونهء معمول كه صرفا يك سوكنامه و يا مرثيهاى در رثاى گذشتهء دور است ، خطرى به دنبال ندارد ، حال آن كه كتاب سليم در دورهء ابن غضائرى و پيش از او با همهء تعديلى كه در تشيّع به عمل آمده بود و تنش تند سياسى آن در قبال خلافت غصب گرفته شده بود ، در عين حال براى خلافت و مذاهب رسمى تسنن خطرناك و غير قابل تحمل بود هر چند كه آن زمان مصادف بود با استقرار دولت شيعى آل بويه ، اما مىدانيم كه دولت آل بويه مطيع خلافت عباسى بود و آن را به رسميت مىشناخت و پادشاهان بويهى نقش وزيران خلافت را داشتند و از طرفى طرح فلسفه سياسى شيعه كه در كتاب سليم نهفته بود ، براى پادشاهان بويهى خطرناك مىنمود چرا كه آنان هماره از انديشه سياسى تشيّع و تشكيل
--> ( 1 ) - كتاب الضعفاء / پيشين . ورق 1 + عكسى / پيشين 229 . + قهپايى / مجمع 1 / 15 ، 16 .