ابو عبد اللَّه حسين بن عبيد اللَّه غضائرى « 1 » ( م 411 ه ) ، محدّث ، رجال‌شناس و داراى تأليفات ، از مشايخ برجسته شيعهء اماميّه سدهء چهارم و پنجم هجرى از همرزمان مفيد و استاد طوسى و نجاشى است . « 2 » او نيز از بنيانگذاران خط اعتدال و از مبارزان عرصهء پيكار با راديكاليزم دورهء حضور است كه در پاك سازى منابع اماميّه از غلوّ و غاليان تلاش بسيار داشت و كتاب الردّ على الغلاة و المفوّضه را نوشت . « 3 » اقدامات مجدّانهء او در تعديل تشيّع اماميّه مورد توجّه محافل علمى سنّيان قرار گرفت . او از جمله مشايخ بزرگ اماميّه دورهء نخست عصر غيبت است كه در منابع تاريخى رجالى سنّيان دولتى و سخت متعصّب و ضدّ شيعه داراى بيوگرافى مثبت است . « 4 » اما شگفتا كه گفته مىشود او كتاب سليم را نقل كرده و طوسى از او گرفته است « 5 » ! اما فرزندش احمد « 6 » در ادامهء راه پدر دچار افراط بسيار شد . او تنها عالم شيعى آغاز

--> ( 1 ) - غضر ، الغضار ، گل داغ يا چسبنده را گويند و . . . ن . ك : ابن منظور / لسان العرب 5 / 23 ، 24 ، 25 . ( 2 ) - ن . ك : طوسى / رجال 470 ق 52 . + نجاشى / رجال 51 . + حلّى / خلاصه 50 ق 11 + ابن داود / رجال 1 / 80 ق 482 + 1 / 124 ق 479 + بحر العلوم / الفوائد الرجاليه 2 / 295 . + ابطحى / تهذيب 1 / 32 ، 2 / 277 ق 164 . + الخويى / معجم 6 / 19 ، 20 ق 3481 . و نيز شرح حال : امين / اعيان الشيعه 2 / 33 ، 34 . + قهپايى / مجمع 2 / 182 بيوگرافى به خط آقا بزرگ تهرانى آمده است . ( 3 ) - ن . ك : نجاشى 51 . فهرست برجستهء آثار . طوسى نيز از آثار او در الفهرست ياد كرده است . ( 4 ) - ذهبى / سير اعلام النبلا 17 / 328 - 329 + ميزان 1 / 541 . + ابن حجر / لسان 2 / 288 ، 289 ، 297 . + بغدادى / ايضاح 2 / 358 . ذهبى حسين بن عبيد اللَّه را به پارسايى و پرهيزكارى و پر دانشى مىشناسد كه محدّث اهل بيت بود و استاد طوسى و نجاشى ، مردى كه علم و عملش براى خدا بود و نفوذى برتر از ملوك داشت . ذهبى به برخى آثار او به نقل از نجاشى اشاره مىكند و در پايان او را در عظمت و جلالت نزد اماميه در طبقهء مفيد مىداند كه شيعه به اين دو نفر مفتخر بود و در برابرشان تسليم . ( 5 ) - ن . ك : صفحات آينده ؛ حضور تاريخى كتاب سليم + انصارى / مقدمهء سليم 135 . ( 6 ) - أبو الحسن احمد بن حسين بن عبيد اللَّه به گفتهء شيخ الطائفة طوسى : دو كتاب پرداخت كه در يكى تأليفات شيعه را نوشته بود و در ديگرى اصول ( كتب موسوم به اصل ) شيعه را آورده بود ، ولى هيچ يك از اصحاب ما از اين دو كتاب نسخه‌اى بر نداشتند . احمد بن حسين جوان مرگ شد ( تعبير اخترم در مورد كسانى به كار مىرود كه در چهل سالگى يا پيش از آن بميرند ) ورثهء او اين دو كتاب و ديگر كتب او را از ميان بردند . ن . ك : الطوسى / الفهرست . مقدمه . مقايسه كنيد : الابطحى / تهذيب 1 / 43 : احمد بن حسين به روزگار خويش از مشايخ اصحاب حديث و در شناخت راويان و طبقات آنان و مدح و ذم‌ّشان نقّادى آگاه و خبره بود و در علم رجال و حديث دانشى سرشار داشت و در اين موضوع كتبى تأليف كرد . . . دو كتاب معروف او كه طوسى در مقدمهء فهرست از آنها ياد كرده تا سدهء هشتم هجرى موجود و نزد علامهء حلى بوده چرا كه وى در خلاصة الرجال به اين دو كتاب استناد كرده است . كتاب ممدوحين او مفقود و كتاب مذمومين او را ابن طاوس در كتاب حلّ الاشكال خود آورده است . گفته شده كه كتاب مذمومين او همين كتاب الضعفاء موجود است كه در آن كمتر كسى توانسته از دم تيغ جرح او سالم بگذرد . . . » از احمد بن حسين غضايرى شرح حالى در دست نيست و چگونگى مرگ او نيز در پرده ابهام است . ن . ك : غيبت و مهدويت / پيشين 151 .