سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : افتخار زاده )
13
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( تاريخ سياسى صدر اسلام ) ( فارسى )
تحوّل فلسفهء غصب در تاريخ سياسى اسلام ، بايد به اين اسناد دست يافت . از اين رو ، كتاب سليم در حوزهء ادبيات سياسى اسلام جاى دارد و كسانى مىتوانند آن را به درستى و شايستگى درك كنند كه در تاريخ سياسى - كلامى اسلام حضور دارند ، داراى شمّ تاريخى سياسى هستند و خود را در صدر و ذيل تاريخ اسلام احساس مىكنند ؛ با دردهاى على همدرد و همچون او در تاريخ و زمانشان هماره تنهايند و از جهل امّت در رنجند و چون ابو ذر تنهاى هميشهء ربذه و چون سلمان آوارهء هميشهء ديارها و مانند ياران و پيروان اندك او در آن هنگامهء غصب و غارت و پليدى و تباهى و سياهى روزگارشان به سكوت سرخ تن داده و بوزينگان نر و ماده را مىبينند كه چگونه بر منبر پيامبر جست و خيز دارند و بر خون و گور شهيدان جشن غصب و غارت گرفتهاند . بدينسان است كه روايت سليم روايتى درون حسّى « 1 » است و خصلت ذاتى آن انتقال روح و حقيقت و واقعيت و چگونگى حوادث در احساس مخاطبان مىباشد و كتاب سليم در كلّ ، نوعى تاريخ پراگماتيك « 2 » است يعنى علل و دلايل حوادث يا روابط علت و معلولى پديدهها را نشان مىدهد و مشتركات مستمر آنها را به صورت جريانى تاريخى مبرهن مىسازد و مبيّن فلسفهء تاريخ اسلام است .
--> ( 1 ) Empathy . ( 2 ) Pragmatic history : Ibid . PP . 19 - 22 , 25 , 26 .