از بلوغ ، سفيه يا ديوانه شده ؛ زن باشد يا مرد ، ولايت دارد ومىتواند با وجود مصلحت در ازدواج ، آنان را زن يا شوهر دهد . 3 لقطه : كسى كه كودكى را پيدا كرده بايد حضانت وسرپرستى أو را بر عهده گيرد ودر صورت ناتوانى از آن ، أو را به حاكم شرع تحويل دهد ؛ زيرا أو ولىّ بي سرپرستان است . 4 ديات : اگر كسى كشته شود وولىّ دم نداشته باشد ، امام ولىّ دم أو است وجانى را در قتل عمدى قصاص مىكند ودر غير عمدى از أو دية مىگيرد . 5 مستند قاعده : اگر مقصود از امام ، امام معصوم عليه السلام باشد ، بدون شك ، ولايت عام أو در همهء أمور از جمله بر بىسرپرستان به ادلهء متعدد ثابت است وآيهء « النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ » 6 به آن اشاره دارد ؛ 7 ليكن ثبوت اين ولايت براي مجتهد جامع شرايط محل بحث واختلاف است . برخى به عموم روايت نبوي مشهور « السلطان ولىّ من لا ولىّ له » كه به مضمون قاعده وارد شده ، بر ثبوت ولايت براي مجتهد استناد كرده‌اند ؛ 8 ليكن روايت ياد شده به دليل ضعف سند ونقل آن از طريق عامه مورد مناقشه واشكال قرار گرفته است . 9 قاعدهء امانت - - ) قاعدهء عدم ضمان امين قاعدهء الإمتثالُ يَقتَضى الإجزاء - - ) إجزاء قاعدهء الإمتناعُ بالاختيار . . . قاعدهء الإمتناعُ بالاختيار لايُنافى الاختيار : از قواعد كاربردى در فقه . قاعدهء فوق عبارت است از ثبوت عقاب در موارد امتناع ترك واجب يا فعل حرام بر اثر فعلى اختياري . اين قاعده عقلي است

--> ( 1 ) . الحدائق الناضرة 23 / 239 ؛ رياض المسائل 10 / 108 ؛ مستند الشيعة 16 / 143 ؛ كتاب المكاسب 3 / 558 - 559 ؛ كتاب النكاح ( شيخ انصارى ) / 152 ( 2 ) . جواهر الكلام 26 / 103 - 104 ( 3 ) . مسالك الأفهام 7 / 146 - 147 ؛ كشف اللثام 7 / 61 ( 4 ) . جامع المقاصد 6 / 110 ( 5 ) . جواهر الكلام 43 / 355 ( 6 ) . احزاب / 6 ( 7 ) . مجمع الفائدة 14 / 472 ( 8 ) . تذكرة الفقهاء 17 / 358 ؛ مسالك الأفهام 7 / 147 ؛ عوائد الأيام / 534 ؛ جواهر الكلام 29 / 188 ( 9 ) . الحدائق الناضرة 23 / 239 ؛ كتاب النكاح ( شيخ انصارى ) / 152 .