السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
570
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
چگونگى قسامه : در سوگند ، قاتل ومقتول بايد به طور مشخص ذكر شوند ونيز نوع قتل از جهت عمدى يا خطايى بودن ونيز به تنهايى اقدام به كشتن كرده يا با مشاركت ديگرى بايد ذكر شود . در صورت آشنايى با عربى ، لازم است از نظر اعراب قسم را صحيح ادا كند ودر صورت آشنا نبودن به اندازهاى كه روشنگر مقصود باشد ، كفايت مىكند . 14 قاضى ابتدأ مدّعى ونزديكان وى را سوگند مىدهد . در صورتي كه تعداد آنان به اندازهء عدد معتبر در قسامه باشد ، هر كدام سوگند مىخورد واگر كمتر باشد ، به قول مشهور ، سوگند به اندازهء عدد معتبر در قسامه تكرار مىشود وچنانچه جز مدعى ، كسى ديگر وجود نداشته باشد ، وى به تنهايى بايد به تعداد عدد معتبر سوگند ياد كند ، واگر مدّعى سوگند نخورد ، قاضى مىتواند منكر را به اندازهء عدد معتبر در قسامه سوگند دهد ؛ ليكن چنانچه براي منكر به تعداد عدد معتبر در قسامه از نزديكان وى حاضر باشند ، آنان سوگند مىخورند ودر صورت كمتر بودن ، سوگند تا حدّ عدد معتبر تكرار مىشود واگر جز منكر كسى ديگر از بستگانش حاضر نباشند وأو نيز از قسم خوردن خوددارى كند ، آيا به مجرد امتناع وى ، عليه أو حكم صادر مىشود يا أو مىتواند قسم را به مدّعى بر گرداند ودر صورت قسم خوردن مدّعى ، عليه منكر حكم صادر مىشود ؟ مسئله محل اختلاف است . قول نخست به اشهر ، بلكه همهء متأخران نسبت داده شده است . 15 بنابر قول دوم ، يك بار سوگند خوردن مدّعى كافى است . 16 برخى در كفايت تكرار سوگند در صورت كمتر بودن تعداد سوگند خورنده از عدد معتبر در قسامه ، اشكال كردهاند . 17 در صورت متعدد بودن مدّعى ، آيا سوگند به طور مساوى ميان آنان توزيع مىشود يا در فرض وارث بودن همه ، سوگند بر پايه سهم الإرث توزيع مىگردد و - به عنوان مثال - پسر دو برابر دختر قسم داده مىشود ويا توزيع آن به اختيار آنان بسته است ؟ مسئله محل اختلاف مىباشد . 18